Trong danh sách thảo dược chăm tóc của người Việt, hà thủ ô và bồ kết được nhắc nhiều nhất. Trắc bá diệp thì ít người biết tên, dù đây là vị thuốc quen thuộc trong y học cổ truyền và có mặt trên nhãn nhiều sản phẩm chăm tóc. Bài viết giải thích trắc bá diệp là gì, cổ truyền nói gì về vị thuốc này với mái tóc, và cách hiểu đúng để không kỳ vọng sai.
Trắc bá diệp là gì?
Trắc bá diệp là tên gọi phần lá và cành non của cây trắc bách diệp, một loại cây thuộc họ hoàng đàn, thân gỗ, lá dẹt xếp thành phiến. Cây được trồng khá phổ biến ở Việt Nam, nhiều nơi trồng làm cảnh trong sân đình, chùa và công viên.
Trong y học cổ truyền, lá trắc bá được thu hái, phơi hoặc sao khô rồi dùng làm vị thuốc. Đây là vị thuốc có lịch sử dùng lâu đời, xuất hiện trong nhiều bài thuốc dân gian liên quan tới tóc và da đầu, thường đi kèm với hà thủ ô.
Y học cổ truyền nói gì về trắc bá diệp với mái tóc?
Theo cách phân loại của đông y, trắc bá diệp được xếp vào nhóm vị mát, thường dùng trong các bài liên quan tới tóc rụng nhiều và tóc bạc sớm. Kinh nghiệm dân gian hay dùng lá trắc bá nấu nước gội, hoặc ngâm rượu xoa da đầu.
Cần nói rõ ngay ở đây: những cách dùng trên thuộc về kinh nghiệm truyền lại, được ghi trong sách thuốc cổ truyền. Chúng không tương đương với bằng chứng lâm sàng hiện đại. Trắc bá diệp là thảo dược chăm sóc, không phải thuốc điều trị. Nếu tóc bạn rụng nhiều bất thường, rụng thành mảng, hoặc da đầu có tổn thương, việc cần làm trước tiên là gặp bác sĩ da liễu chứ không phải tự tìm một loại lá.
Vì sao trắc bá diệp thường đi cùng hà thủ ô và nhân sâm?
Trong cách dùng cổ truyền, các vị thuốc ít khi đứng một mình. Người xưa phối hợp nhiều vị để bổ trợ cho nhau. Với nhóm bài dành cho tóc, ba cái tên hay xuất hiện cạnh nhau là trắc bá diệp, hà thủ ô và nhân sâm.
- Hà thủ ô là vị nổi tiếng nhất trong nhóm này, gắn với điển tích về mái tóc và được nhắc tới trong hầu hết bài thuốc dân gian về tóc. Bạn có thể đọc thêm bài hà thủ ô có tác dụng gì với tóc.
- Nhân sâm được dùng trong nhóm bồi bổ, và ngày nay chiết xuất nhân sâm cũng xuất hiện nhiều trong mỹ phẩm chăm tóc. Chi tiết ở bài nhân sâm có tác dụng gì với tóc và da đầu.
- Trắc bá diệp đóng vai trò vị mát trong bài, thường dùng cho trường hợp tóc rụng kèm da đầu nóng, bết.
Cách hiểu đúng là ba vị này bổ trợ nhau trong một bài thuốc cổ truyền, chứ không phải mỗi vị có một công dụng riêng lẻ được chứng minh độc lập.
Trắc bá diệp trong công thức M Natural
Trắc bá diệp là một trong năm vị thảo dược được in ở mặt trước nhãn dầu gội và hấp ủ M Natural, cùng với gừng tươi, hà thủ ô, lô hội và nhân sâm. Toàn bộ bảng thành phần được công bố đầy đủ trên vỏ sản phẩm để bạn đối chiếu trước khi mua.
Vai trò của phần thảo dược trong công thức là dưỡng đi kèm. Chúng không biến sản phẩm thành thuốc, và cũng không nên được kỳ vọng như thuốc. Điều một sản phẩm chăm sóc tóc làm được là làm sạch dịu nhẹ, nuôi dưỡng sợi tóc và giữ da đầu ở trạng thái dễ chịu. Phần còn lại thuộc về dinh dưỡng, giấc ngủ và tình trạng sức khỏe chung của bạn.
Cách dùng trắc bá diệp chăm sóc tóc
Dùng dạng nước gội theo cách dân gian
Cách quen thuộc là lấy một nắm lá trắc bá tươi hoặc khô, rửa sạch, đun với nước khoảng 15 đến 20 phút, để nguội bớt rồi dùng nước đó gội hoặc xả cuối. Một số nơi phối thêm bồ kết hoặc vỏ bưởi cho thơm.
Ba lưu ý nếu bạn muốn thử: dùng nước ấm vừa chứ không nóng già; thử một vùng da nhỏ trước nếu da đầu bạn nhạy cảm; và không nên kỳ vọng thấy khác biệt sau một vài lần. Nước lá tự nấu cũng không bảo quản được lâu, nên nấu tới đâu dùng tới đó.
Dùng dạng chiết xuất có sẵn trong sản phẩm
Cách này tiện hơn cho nếp sinh hoạt hằng ngày: chiết xuất đã được đưa vào công thức với tỷ lệ ổn định, có chất bảo quản nên dùng được lâu, và bạn không phải nấu lá mỗi lần gội. Đổi lại, bạn cần đọc bảng thành phần để biết mình đang dùng gì, thay vì chỉ nhìn hình lá cây in trên bao bì.
Những điều nên nói thật về trắc bá diệp
- Trắc bá diệp là thảo dược chăm sóc, không phải thuốc, và không thay thế việc thăm khám khi tóc rụng bất thường.
- Chưa có sản phẩm chăm sóc nào đưa được sợi tóc đã bạc trở lại màu tự nhiên ban đầu. Tóc bạc là câu chuyện của tế bào sắc tố trong nang tóc, bạn có thể xem thêm ở bài tóc bạc sớm nguyên nhân và cách chăm sóc.
- Thảo dược cũng gây kích ứng được. Da đầu nhạy cảm nên thử trước ở vùng nhỏ, dù là lá tự nấu hay sản phẩm đóng chai.
- Kết quả chăm tóc đến từ thói quen đều đặn trong nhiều tháng, không đến từ một thành phần đơn lẻ.
Câu hỏi thường gặp
Trắc bá diệp và trắc bách diệp có phải một không?
Là một. Trắc bách diệp là tên cây, trắc bá diệp là tên vị thuốc lấy từ lá và cành non của cây đó. Trong đời sống, hai cách gọi được dùng lẫn nhau.
Gội nước lá trắc bá diệp hằng ngày có được không?
Không cần thiết. Tần suất gội nên theo loại tóc và da đầu của bạn chứ không theo loại nước gội. Gội quá nhiều lần trong tuần dễ làm da đầu mất cân bằng, và điều đó đúng với cả nước lá lẫn dầu gội thông thường.
Trắc bá diệp có làm tóc mọc lại không?
Không nên đặt kỳ vọng đó. Đây là vị thuốc cổ truyền được dùng trong các bài liên quan tới tóc, không phải hoạt chất có bằng chứng lâm sàng về việc phục hồi nang tóc. Nếu tóc thưa đi rõ rệt, bạn nên đi khám để tìm đúng nguyên nhân.
Tóm lại
Trắc bá diệp là vị thuốc cổ truyền quen thuộc, hay đi cùng hà thủ ô và nhân sâm trong các bài dân gian về tóc, và ngày nay xuất hiện dưới dạng chiết xuất trong sản phẩm chăm tóc. Hiểu đúng vai trò của nó, bạn sẽ chăm tóc bằng thói quen bền bỉ thay vì trông chờ vào một cái tên trên bao bì.
Nếu bạn quan tâm tới nhóm thảo dược chăm tóc, có thể đọc thêm về nha đam với tóc và da đầu, hoặc xem bảng thành phần đầy đủ tại trang dầu gội thảo dược M Natural.
Một bước chăm da đầu bạn duy trì được mỗi ngày
Nếu bạn muốn thêm một bước chăm sóc nhẹ nhàng mà làm được đều đặn, tinh chất chăm sóc tóc và da đầu M Natural được thiết kế đúng cho việc đó. Công thức có caffeine, niacinamide và panthenol đi cùng nhân sâm và hà thủ ô. Cách dùng đơn giản: sau khi gội, lăn dọc da đầu và chân tóc lúc tóc còn ẩm nhẹ, massage tới khi thấm, không cần xả lại, dùng hai ngày một lần.
Xem thành phần đầy đủ và hướng dẫn dùng tại trang tinh chất chăm sóc tóc và da đầu M Natural. Đặt mua chính hãng tại shop.mnatural.vn.
