Trong bếp nhà mình, quả khế chua thường chỉ để nấu canh hoặc chấm muối ớt. Nhưng ở nhiều vùng quê Việt Nam, lá khế và quả khế còn được đun lấy nước để tắm gội, nhất là những hôm da đầu ngứa ngáy sau một ngày đội mũ bảo hiểm. Vậy gội đầu bằng khế chua có tác dụng gì, làm đúng cách ra sao, và có điểm nào cần cẩn thận? Bài viết này nói thẳng những gì kinh nghiệm dân gian ghi nhận được, và cả những điều mà nước khế không làm được.
Gội đầu bằng khế chua có tác dụng gì?
Điểm mấu chốt nằm ở chữ chua. Quả khế chua và lá khế đều chứa các acid hữu cơ tự nhiên cùng vitamin C, nên nước đun ra có tính acid nhẹ. Đây chính là lý do người xưa hay dùng nó cho da và tóc.
Giúp tóc bớt xù, sờ vào mượt tay hơn
Lớp biểu bì ngoài cùng của sợi tóc giống như những vảy cá xếp chồng lên nhau. Khi gặp môi trường kiềm, các vảy này có xu hướng dựng lên, tóc trở nên khô ráp và rối. Khi gặp môi trường acid nhẹ, chúng khép lại êm hơn, ánh sáng phản chiếu đều nên tóc trông bóng hơn. Nước khế chua hoạt động theo hướng này, gần giống nguyên lý của nước vo gạo lên men hay giấm táo pha loãng. Nếu bạn muốn hiểu kỹ hơn phần nền tảng, có thể đọc thêm bài độ pH của tóc là bao nhiêu.
Cảm giác dịu mát, đỡ bứt rứt da đầu
Trong kinh nghiệm dân gian, nước lá khế được đun để tắm cho trẻ bị rôm sảy, mẩn ngứa. Người lớn cũng hay dùng nước này gội đầu vào những ngày trời nóng, mồ hôi nhiều, da đầu bí bách. Cảm giác thường thấy là mát và nhẹ đầu ngay sau khi xả. Đây là ghi nhận cảm quan qua nhiều đời, không phải công dụng y khoa, nên bạn đừng kỳ vọng nước khế thay thế được sản phẩm chuyên biệt khi da đầu đang có vấn đề thật sự.
Giúp làm sạch phần bết dầu còn sót
Với người tóc dầu, gội xong vài tiếng đã thấy bết, nước khế chua dùng ở bước xả cuối có thể giúp tóc nhẹ và tơi hơn, lâu bết hơn một chút. Cơ chế đơn giản là tính acid trung hòa bớt phần cặn kiềm và khoáng còn bám trên tóc, chứ không phải nước khế hút dầu.
Gội đầu bằng lá khế hay quả khế chua thì hợp hơn?
Hai nguyên liệu này cho ra hai kiểu nước khác nhau, và nên chọn theo mục đích:
- Lá khế: nước đun ra dịu hơn, độ chua thấp, mùi ngai ngái dễ chịu. Hợp với người da đầu nhạy cảm, hoặc người mới thử lần đầu. Đây cũng là dạng phổ biến nhất khi nói tới gội đầu bằng lá khế.
- Quả khế chua: nước chua rõ, tác động lên lớp biểu bì mạnh hơn nên tóc mượt nhanh hơn, nhưng cũng dễ làm tóc khô nếu dùng đặc hoặc dùng dày ngày. Hợp với tóc dầu, tóc khỏe.
Nếu tóc bạn đã qua uốn nhuộm hoặc đang khô xơ, hãy bắt đầu bằng lá khế, và pha loãng hơn mức bạn nghĩ là cần.
Cách gội đầu bằng khế chua tại nhà
Cách nấu nước khế
- Lấy khoảng một nắm lá khế bánh tẻ, hoặc hai đến ba quả khế chua thái lát. Rửa sạch, ngâm nước muối loãng chừng mười phút.
- Đun với khoảng một lít rưỡi nước, để sôi lăn tăn thêm mười phút rồi tắt bếp.
- Lọc bỏ bã qua rây cho thật sạch. Bã sót lại rất khó gỡ khỏi tóc.
- Để nguội xuống mức ấm vừa tay. Nước quá nóng làm da đầu tiết dầu bù nhiều hơn.
Dùng ở bước nào là hợp lý nhất
Nhiều người đổ thẳng nước khế lên tóc bẩn rồi vò, kết quả là tóc vẫn nhờn vì nước khế gần như không có khả năng tạo bọt và cuốn trôi dầu. Cách hợp lý hơn là dùng nó như một bước xả cuối:
- Gội sạch tóc bằng dầu gội quen dùng, xả hết bọt.
- Dội chậm nước khế đã lọc lên tóc, tập trung từ thân tóc xuống ngọn, massage da đầu nhẹ nhàng khoảng hai phút.
- Để yên thêm ba đến năm phút.
- Xả lại bằng nước sạch. Bước xả lại này quan trọng, đừng bỏ, vì để acid đọng trên tóc lâu ngày dễ khiến tóc khô.
- Tần suất hợp lý là một đến hai lần mỗi tuần, không nên ngày nào cũng dùng.
Gội đầu bằng khế chua và gừng
Đây là biến thể được hỏi nhiều. Thường người ta đập dập vài lát gừng tươi đun chung với lá khế để nước ấm hơn, mùi dễ chịu hơn, cảm giác gội xong thư giãn hơn. Gừng trong cách dùng này đóng vai trò làm ấm và thơm, giúp bước gội dễ chịu. Không nên hiểu gừng như một thứ làm tóc mọc thêm, vì điều đó chưa có cơ sở vững chắc và chúng tôi không muốn nói quá.
Gội đầu bằng khế chua có tốt không? Ai nên cẩn thận
Nói cho công bằng, đây là một nguyên liệu lành và rẻ, nhưng không phải ai cũng hợp. Bạn nên cân nhắc kỹ nếu thuộc các nhóm sau:
- Da đầu đang trầy xước, có mụn vỡ hoặc vết thương hở. Nước chua chạm vào sẽ xót và dễ kích ứng thêm.
- Tóc vừa tẩy hoặc nhuộm sáng màu trong vòng một tuần. Lớp biểu bì lúc này đang yếu, acid có thể làm màu xuống nhanh hơn.
- Tóc khô xơ nặng, chẻ ngọn nhiều. Hãy pha thật loãng và thử một lần, thay vì áp dụng đều đặn ngay.
- Người có cơ địa dị ứng với khế. Nên bôi thử một chút nước khế lên vùng da sau tai, chờ khoảng một ngày rồi mới gội.
Một điểm nữa ít người để ý: nước khế tự đun không có chất bảo quản, nên chỉ dùng trong ngày. Để qua đêm ngoài trời nóng là đã bắt đầu hỏng. Nguyên tắc bảo quản này cũng tương tự các loại nước gội thảo dược tự nấu khác, bạn có thể tham khảo thêm trong bài cách bảo quản dầu gội thảo dược.
Khế chua và tóc bạc: hiểu cho đúng
Trên mạng lan truyền cách nói khế chua làm tóc bạc đen trở lại. Cần nói rõ để bạn không mất thời gian và không thất vọng: tóc bạc là do tế bào sắc tố ở nang tóc giảm sản xuất melanin, đây là quá trình diễn ra bên trong nang tóc, liên quan tới tuổi tác, di truyền, căng thẳng kéo dài và tình trạng dinh dưỡng. Một loại nước gội tác động từ bên ngoài lên sợi tóc đã mọc ra thì không thể đảo ngược quá trình đó.
Nước khế có thể làm sợi tóc bóng hơn nên nhìn tổng thể mái tóc trông đỡ khô cằn, và người ta dễ nhầm cảm giác đó với tóc đen lại. Nếu bạn đang quan tâm tới tóc bạc, hai hướng thực tế hơn là chăm sóc từ bên trong và dùng sản phẩm phủ màu chuyên biệt. Bài tóc bạc sớm nguyên nhân và cách chăm sóc phân tích kỹ phần nguyên nhân này.
Khế chua đặt cạnh các cách gội dân gian khác
Trong nhóm nguyên liệu quanh nhà, mỗi thứ mạnh một kiểu. Bồ kết thiên về làm sạch và mùi thơm đặc trưng, bạn có thể xem bài gội đầu bằng bồ kết có tác dụng gì. Vỏ bưởi được nhiều người dùng cho phần chân tóc, chi tiết trong bài gội đầu bằng vỏ bưởi. Cỏ mần trầu thì gắn với thói quen gội mát của người miền quê, xem thêm ở bài gội đầu bằng cỏ mần trầu. Sả thì được chuộng vì mùi thơm và cảm giác ấm khi gội, xem thêm ở bài gội đầu bằng sả có tác dụng gì. Khế chua nằm ở nhóm làm dịu và làm mượt, đúng vai một bước xả cuối chứ không phải một bước làm sạch.
Nếu bạn thích hướng thảo dược nhưng không có thời gian đun nấu mỗi tuần, dòng dầu gội thảo dược M Natural với gừng tươi, hà thủ ô, trắc bá diệp, lô hội và nhân sâm là cách giữ lại tinh thần đó mà vẫn tiện cho nhịp sinh hoạt hằng ngày. Bảng thành phần in đầy đủ trên vỏ chai để bạn tự đọc và tự quyết.
Câu hỏi thường gặp
Gội đầu bằng khế chua bao lâu thì thấy khác?
Cảm giác tóc mượt và nhẹ đầu thường nhận ra ngay trong lần đầu, vì đó là tác động vật lý lên lớp biểu bì. Còn tình trạng tóc nói chung thì phụ thuộc vào cách chăm sóc tổng thể, không phải riêng một bước xả.
Có cần dùng dầu xả sau khi gội bằng nước khế không?
Nếu tóc bạn khô hoặc đã qua hóa chất thì vẫn nên dưỡng phần ngọn như bình thường. Nước khế giúp khép biểu bì chứ không cấp ẩm, hai việc này khác nhau.
Gội đầu bằng khế chua có làm rụng tóc không?
Bản thân nước khế pha loãng dùng đúng cách không phải nguyên nhân gây rụng tóc. Nhưng nếu dùng nước quá đặc, dùng liên tục nhiều ngày và không xả lại bằng nước sạch, tóc dễ khô và gãy ngang, nhìn vào dễ tưởng là rụng nhiều hơn.
Tóm lại, gội đầu bằng khế chua là một thói quen dân gian đáng thử, với vai trò rõ ràng là bước xả cuối giúp tóc mượt và da đầu dịu lại. Làm loãng, dùng thưa, xả sạch, và đừng đặt lên nó những kỳ vọng mà nó không gánh nổi.
