Trong gian bếp của người Việt, bó sả gần như lúc nào cũng có sẵn. Sả dùng kho cá, nấu canh, pha nước uống cho ấm bụng. Nhưng nhiều người vẫn nhớ hình ảnh bà và mẹ đun một nồi nước sả, để nguội bớt rồi mang ra sân gội đầu vào những hôm trời se lạnh. Vậy gội đầu bằng sả có tác dụng gì, có tốt không, và nấu thế nào cho đúng? Bài viết dưới đây trả lời gọn từng câu hỏi, kèm cách làm cụ thể tại nhà.
Gội đầu bằng sả có tác dụng gì
Sả (tên khoa học Cymbopogon citratus) là cây thân thảo quen thuộc ở khắp các vùng quê. Cả phần củ lẫn phần lá đều chứa tinh dầu thơm mùi chanh. Trong kinh nghiệm dân gian, nước sả được mang đi gội đầu chủ yếu vì ba lý do sau đây. Cần nói rõ ngay từ đầu: đây là kinh nghiệm truyền lại trong gia đình, không phải cách chữa bệnh, và nước sả không thay thế được chỉ định của bác sĩ khi da đầu có vấn đề thật sự.
Mùi hương dễ chịu, cảm giác thư giãn
Đây là lý do được nhắc tới nhiều nhất. Tinh dầu sả có mùi chanh nhẹ, tươi và hơi ngọt. Khi dội nước sả còn ấm lên da đầu, hơi nước mang theo mùi hương bốc lên, nhiều người thấy đầu óc nhẹ nhõm hẳn, nhất là những hôm mệt hoặc trời lạnh. Mùi sả cũng lưu lại trên tóc khá lâu sau khi khô, thoang thoảng chứ không nồng.
Hỗ trợ làm sạch dầu thừa trên da đầu
Nước sả nấu kỹ giúp cuốn bớt phần dầu thừa và bụi bám ở chân tóc, cho cảm giác da đầu thoáng hơn sau khi gội. Với người có da đầu nhanh bết, chỉ một hai ngày đã thấy tóc nặng và dính vào nhau, đây là lý do khiến nhiều người quay lại với nước gội nấu tay.
Cảm giác ấm rồi mát nhẹ ở chân tóc
Gội bằng nước sả ấm cho cảm giác ấm dịu lan từ chân tóc xuống gáy. Sau khi tóc khô, tinh dầu sả còn lại trên da đầu tạo cảm giác mát thoáng rất đặc trưng. Nhiều người mô tả là dễ chịu như vừa xông xong một nồi lá.
Cũng cần thẳng thắn về những điều nước sả không làm được. Nước sả không giúp tóc mọc nhanh hơn, không làm mất tóc bạc, không thay thế thuốc khi da đầu bị viêm hay nấm. Nếu bạn đang rụng tóc nhiều bất thường hoặc da đầu có mảng đỏ, tróc vảy dai dẳng, hãy đi khám thay vì trông chờ vào một nồi nước lá.
Gội đầu bằng sả có tốt không, ai nên cân nhắc
Với phần lớn mọi người, gội đầu bằng nước sả pha loãng đúng cách là an toàn. Nhưng không phải da đầu nào cũng hợp, và tinh dầu sả khá mạnh nếu nấu quá đặc.
- Hợp: da đầu thường và da đầu nhanh tiết dầu, tóc không qua hoá chất hoặc mới uốn nhuộm đã lâu.
- Nên pha loãng hơn: tóc khô xơ, tóc vừa uốn duỗi nhuộm, người có da đầu nhạy cảm. Hãy giảm lượng sả xuống còn khoảng một nửa.
- Không nên dùng: da đầu đang có vết xước, mụn mủ, mẩn đỏ hoặc đang trong đợt điều trị theo toa của bác sĩ.
- Phụ nữ mang thai và sau sinh, trẻ nhỏ: nên nấu thật loãng, nước ấm vừa tay, và thử trước ở một vùng da nhỏ.
Cách thử đơn giản: nhỏ vài giọt nước sả đã nguội vào mặt trong cổ tay hoặc sau vành tai, để yên khoảng 24 giờ. Nếu không thấy ngứa, rát hay nổi mẩn thì mới dùng để gội cả đầu.
Cách nấu nước sả gội đầu tại nhà
Nguyên liệu cho một lần gội
- 5 đến 7 cây sả tươi, chọn cây củ chắc, lá còn xanh, không bị úa hay mốc ở gốc.
- 2 đến 2,5 lít nước sạch.
- Tuỳ chọn thêm: vài lát gừng tươi, một nắm lá bưởi hoặc vài quả bồ kết nướng.
Các bước nấu
- Rửa sạch sả, bóc bỏ lớp bẹ già bên ngoài, cắt khúc dài 4 đến 5 cm rồi đập dập phần củ để tinh dầu dễ thoát ra.
- Đun 2 lít nước cho sôi, thả sả vào, hạ nhỏ lửa và đậy vung, đun tiếp 10 đến 15 phút. Đậy vung là chi tiết quan trọng vì tinh dầu bay hơi rất nhanh.
- Tắt bếp, để nguyên vung và ủ thêm khoảng 10 phút cho nước ra hết màu và mùi.
- Lọc bỏ bã qua rây mắt nhỏ, lấy phần nước trong.
- Pha thêm nước lạnh cho tới khi nước ấm vừa tay, khoảng 37 đến 38 độ C. Nước quá nóng làm tóc khô và da đầu dễ kích ứng.
Nếu muốn nấu một nồi lớn dùng cho cả nhà hoặc kết hợp nhiều loại lá cùng lúc, bạn có thể tham khảo thêm cách nấu dầu gội thảo dược tại nhà với tỉ lệ và thời gian đun cho từng nhóm nguyên liệu.
Gội thế nào cho đúng
Làm ướt tóc bằng nước sạch trước, sau đó dội từ từ nước sả lên toàn bộ da đầu. Dùng đầu ngón tay massage nhẹ 3 đến 5 phút, tuyệt đối không cào bằng móng tay. Ủ thêm khoảng 5 phút rồi xả lại bằng nước sạch. Nếu tóc bạn không quá bết, có thể dừng ở đây mà không cần gội lại bằng dầu gội. Cuối cùng thấm khô bằng khăn bông mềm, tránh chà xát mạnh khi tóc còn ướt vì đó là lúc sợi tóc yếu nhất.
Nước sả nấu xong nên dùng trong ngày. Nếu còn dư, hãy đậy kín và cất tủ lạnh, dùng nốt trong 2 đến 3 ngày. Xem thêm cách bảo quản nước gội thảo dược tự nấu để nước không bị chua và đổi mùi.
Gội đầu bằng sả kết hợp với gừng, tía tô, bồ kết hay chanh
Sả hiếm khi được dùng một mình. Trong bếp của các bà, sả thường đi cùng vài nguyên liệu khác để bù lại phần mà nó còn thiếu.
- Sả và gừng: cặp phổ biến nhất cho mùa lạnh, cho cảm giác ấm rõ hơn hẳn khi gội. Nếu bạn muốn tìm hiểu kỹ hơn về nguyên liệu này, đọc bài gừng và mái tóc dưới góc nhìn khoa học trước khi dùng thường xuyên.
- Sả và tía tô: mùi dịu hơn, hợp với người thấy mùi sả nguyên chất hơi gắt.
- Sả và bồ kết: bồ kết tạo bọt nhẹ và làm sạch tốt hơn hẳn nước sả đơn thuần. Tham khảo gội đầu bằng bồ kết có tác dụng gì để biết cách nướng và đun đúng.
- Sả và chanh: hợp với da đầu rất nhiều dầu, nhưng chanh có tính chua nên đừng lạm dụng. Chi tiết ở bài gội đầu bằng chanh.
Bao lâu nên gội đầu bằng nước sả một lần
Một đến hai lần mỗi tuần là nhịp hợp lý với đa số người. Nước lá nấu tay không có chất tạo bọt nên khả năng làm sạch nhẹ hơn dầu gội thông thường, vì vậy không nên dùng thay thế hoàn toàn nếu bạn làm việc ngoài trời, đội mũ bảo hiểm nhiều giờ hoặc dùng nhiều sản phẩm tạo kiểu. Cách nhiều người chọn là xen kẽ: giữa tuần gội bình thường, cuối tuần dành một buổi nấu nồi nước sả cho thong thả.
Nếu sau vài lần dùng mà thấy da đầu khô căng, ngứa hoặc tóc rối hơn, hãy giảm độ đặc của nước hoặc ngưng hẳn. Da đầu mỗi người mỗi khác, và phản ứng của chính bạn là căn cứ đáng tin hơn mọi công thức.
Khi không có thời gian nấu nước sả
Nấu một nồi nước gội mất khoảng 30 phút, chưa kể thời gian chờ nguội và rửa nồi. Không phải tuần nào cũng sắp xếp được. Nếu bạn vẫn muốn giữ hướng thảo dược nhưng cần sự tiện lợi, có thể chọn dầu gội thảo dược làm sẵn có công bố rõ thành phần trên vỏ chai để tự đối chiếu trước khi mua.
Dầu gội thảo dược M Natural đi theo hướng đó, với năm vị ghi ngay mặt trước là gừng tươi, hà thủ ô, trắc bá diệp, lô hội và nhân sâm. Xin nói rõ để bạn khỏi hiểu nhầm: sản phẩm này không có sả, nên nếu bạn thích riêng mùi sả thì nồi nước nấu tay vẫn là lựa chọn đúng. Hai cách này bổ sung cho nhau chứ không thay thế nhau.
Câu hỏi thường gặp
Gội đầu bằng sả có giúp tóc mọc nhanh hơn không
Không có cơ sở để khẳng định điều đó. Nước sả chủ yếu mang lại cảm giác sạch, thơm và thư giãn khi gội. Tóc mọc nhanh hay chậm phụ thuộc vào yếu tố bên trong như dinh dưỡng, nội tiết, giấc ngủ và bệnh lý, không phải vào một loại nước gội.
Gội đầu bằng sả có hết gàu không
Nước sả hỗ trợ làm sạch da đầu nên có thể giúp bạn thấy dễ chịu hơn, nhưng gàu có nhiều nguyên nhân khác nhau. Nếu gàu nhiều, kèm ngứa và mảng vảy dày kéo dài, bạn nên đi khám da liễu để tìm đúng nguyên nhân.
Nên dùng lá sả hay củ sả để gội đầu
Dùng được cả hai. Phần củ cho mùi đậm và tinh dầu nhiều hơn, phần lá cho nước có màu xanh nhạt và mùi nhẹ nhàng hơn. Cách gọn nhất là dùng nguyên cây, đập dập phần củ và cắt khúc phần lá rồi đun chung.
