Bồ kết nướng thơm lừng, nắm hương nhu hái sau vườn, vài lát gừng tươi và mấy miếng vỏ bưởi phơi khô. Chừng đó thứ là đủ để nhiều gia đình Việt tự đun một nồi nước gội đầu. Nhưng khi bắt tay vào làm thật, câu hỏi cách nấu dầu gội thảo dược lại không đơn giản như tưởng tượng: đun bao lâu, tỷ lệ thế nào, vì sao nồi nước nhà mình không hề nổi bọt, và nấu xong thì để được mấy ngày. Bài viết này trả lời từng câu một, theo đúng cách người xưa vẫn làm và theo cả những gì cần cẩn thận khi làm tại nhà.
Cách nấu dầu gội thảo dược tại nhà cần những nhóm nguyên liệu nào
Một nồi nước gội tử tế không phải là gom hết mọi loại lá vào đun chung. Người xưa chia nguyên liệu thành ba nhóm, mỗi nhóm giữ một việc riêng. Hiểu ba nhóm này rồi thì bạn tự phối được theo mái tóc của mình, không cần bám cứng vào một công thức nào.
Nhóm tạo bọt và làm sạch
Bồ kết là cái tên đứng đầu nhóm này, vì trong quả bồ kết có saponin, một hoạt chất tự nhiên tạo bọt khi gặp nước. Cỏ mần trầu, vỏ bưởi và lá sả cũng góp phần làm sạch nhưng bọt rất ít. Nếu bạn muốn hiểu kỹ vì sao bồ kết được xem là trụ cột của mọi nồi nước gội, bài gội đầu bằng bồ kết có tác dụng gì nói rõ phần này.
Nhóm dưỡng và nuôi tóc
Đây là nhóm quyết định nồi nước của bạn chỉ để làm sạch hay còn nuôi tóc. Hà thủ ô đỏ, nhân sâm và trắc bá diệp là ba vị được y học cổ truyền nhắc tới nhiều nhất trong các bài thuốc dành cho mái tóc. Riêng hà thủ ô cần được chế biến đúng cách trước khi dùng, không phải củ tươi hái về là đun ngay, chi tiết nằm trong bài hà thủ ô cửu chưng cửu sái là gì.
Nhóm tạo hương và cảm giác dễ chịu
Hương nhu, lá sả, vỏ bưởi, lá chanh và gừng tươi nằm ở nhóm này. Gừng cho cảm giác ấm và thư giãn khi massage da đầu, vỏ bưởi để lại mùi thơm bám tóc rất lâu. Đây là phần khiến việc gội đầu bằng nước lá trở thành một thói quen dễ chịu chứ không chỉ là bước vệ sinh.
Cách nấu dầu gội thảo dược: 5 bước làm đúng
Bước 1. Sơ chế. Bồ kết nướng trên bếp than hoặc bếp gas cho tới khi vỏ ngả nâu sẫm và dậy mùi thơm, bẻ nhỏ, bỏ hạt. Nướng là bước nhiều người bỏ qua, nhưng chính nhiệt độ làm quả bồ kết nhả saponin dễ hơn hẳn. Lá tươi rửa sạch, vò nhẹ cho hơi dập.
Bước 2. Định lượng. Với 2 lít nước, dùng khoảng 5 đến 7 quả bồ kết, một nắm nhỏ lá hương nhu, vài lát gừng và một ít vỏ bưởi khô. Đây là tỷ lệ cho một lần gội của tóc dài ngang lưng. Tóc ngắn thì giảm một nửa.
Bước 3. Đun. Cho nước và nguyên liệu vào nồi, đun tới khi sôi rồi hạ nhỏ lửa, giữ liu riu 15 đến 20 phút. Đừng đun sôi bùng suốt cả nửa tiếng, vì tinh dầu trong lá sả, lá chanh và vỏ bưởi sẽ bay hơi gần hết, nước gội mất mùi.
Bước 4. Lọc kỹ. Chắt nước qua rây hoặc khăn xô, bỏ hết bã. Bước này quan trọng hơn vẻ ngoài của nó: xác lá còn sót lại sẽ mắc vào chân tóc, gội xong gỡ rất mệt, và cũng là chỗ để vi khuẩn phát triển nếu bạn định cất nước lại.
Bước 5. Để nguội và dùng. Chờ nước còn ấm khoảng 38 đến 40 độ. Dội đều lên tóc đã làm ướt, massage da đầu 3 đến 5 phút bằng đầu ngón tay, rồi xả lại bằng nước sạch. Nhiều người bỏ bước xả cuối vì tiếc, nhưng để nguyên nước lá trên tóc dễ khiến tóc bết lại khi khô.
Cách nấu dầu gội thảo dược có bọt: vì sao nồi nước nhà bạn không nổi bọt
Đây là thắc mắc phổ biến nhất. Bạn làm đúng công thức, nước thơm, màu nâu đẹp, nhưng dội lên đầu thì không có lấy một chút bọt nào, cảm giác như đang dội nước lã.
Lý do nằm ở bản chất của saponin. Bọt từ bồ kết là bọt tự nhiên, nhỏ li ti, tan rất nhanh, hoàn toàn khác thứ bọt dày và bền mà bạn quen thấy. Muốn nồi nước có bọt rõ hơn, có ba việc nên làm: nướng bồ kết kỹ hơn, bẻ nhỏ quả ra thay vì thả nguyên, và ngâm bồ kết đã nướng trong nước ấm khoảng 30 phút trước khi đun. Ngoài ra, gội lần một để trôi bụi bẩn rồi mới gội lần hai cũng cho bọt nhiều hơn hẳn, vì dầu thừa trên tóc chính là thứ phá bọt.
Điều cần nói thẳng: dù làm đủ cả ba việc trên, nước bồ kết tự nấu vẫn sẽ không bao giờ nhiều bọt bằng dầu gội đóng chai. Bọt ít không có nghĩa là không sạch, nhưng nếu bạn cần cảm giác bọt dày mỗi sáng thì đây là điểm cần chấp nhận trước khi bắt đầu.
Cách nấu dầu gội thảo dược cô đặc và tỷ lệ pha loãng
Nấu mỗi lần một nồi khá mất công, nên nhiều người chọn nấu cô đặc rồi cất dùng dần. Cách làm là giữ nguyên lượng nguyên liệu nhưng giảm nước xuống còn khoảng một phần ba, tức 2 lít nước ban đầu rút còn 600 đến 700ml, đun lâu hơn một chút cho nước sánh lại.
Khi dùng, pha một phần nước cô đặc với hai đến ba phần nước ấm. Bạn nên pha đúng lượng cho một lần gội thôi, phần cô đặc còn lại giữ nguyên trong lọ. Nước đã pha loãng hỏng nhanh hơn nước cô đặc rất nhiều.
Nấu dầu gội thảo dược cho người tóc rụng nhiều nên chọn vị nào
Khi tóc rụng nhiều, phản xạ đầu tiên thường là tìm loại lá nào mạnh nhất. Nhưng hướng đi hợp lý hơn là bớt kỳ vọng vào một nguyên liệu duy nhất và nghĩ theo hai lớp.
Lớp thứ nhất là làm sạch nhẹ nhàng, vì da đầu bí bách và nhiều dầu khiến tóc gãy rụng nhiều hơn. Bồ kết và cỏ mần trầu hợp với việc này. Lớp thứ hai là nuôi dưỡng, và đây là chỗ của hà thủ ô đỏ, nhân sâm, trắc bá diệp, ba vị được nhắc tới nhiều trong các bài thuốc cổ dành cho tóc. Cần nói rõ để tránh hiểu nhầm: nước lá tự nấu là cách chăm sóc theo kinh nghiệm dân gian, hỗ trợ da đầu và sợi tóc, chứ không thay thế việc thăm khám khi tóc rụng bất thường kéo dài.
Riêng gừng, nhiều người truyền tai nhau rất mạnh, nhưng nên dùng nó đúng vai trò: làm ấm, làm sạch và tạo cảm giác thư giãn khi massage, không nên đặt lên nó kỳ vọng về chuyện tóc mọc lại.
Nước gội tự nấu để được bao lâu
Đây là phần hay bị xem nhẹ nhất và cũng là phần dễ gây hại nhất. Nước lá tự nấu không có chất bảo quản, lại giàu chất hữu cơ, nên là môi trường rất tốt cho vi khuẩn và nấm mốc.
Nguyên tắc an toàn: để ở nhiệt độ phòng thì dùng trong ngày, cất ngăn mát tủ lạnh trong lọ sạch có nắp kín thì dùng trong 3 đến 5 ngày. Trước mỗi lần dùng hãy ngửi thử. Nếu nước có mùi chua, mùi lạ, nổi váng hoặc đục hơn lúc mới nấu thì bỏ, đừng tiếc. Gội bằng nước lá đã hỏng có thể khiến da đầu ngứa và nổi mẩn. Cách giữ và nhận biết hư hỏng được nói kỹ hơn trong bài cách bảo quản dầu gội thảo dược.
Khi nào nên chuyển sang dầu gội thảo dược đóng chai
Tự nấu có cái hay riêng: bạn biết rõ mình bỏ gì vào nồi, mùi thơm thật, và với nhiều người đó còn là một ký ức. Nhưng tự nấu cũng có ba giới hạn khó vượt qua: mất thời gian mỗi lần gội, hàm lượng hoạt chất mỗi nồi mỗi khác nên tóc nhận được không đều, và hạn dùng chỉ vài ngày.
Nếu bạn muốn giữ tinh thần thảo dược nhưng cần sự ổn định và tiện lợi hằng ngày, dầu gội đóng chai với thảo dược được chuẩn hóa là lựa chọn hợp lý hơn. Dầu Gội Thảo Dược M Natural 400ml đi theo hướng này với năm vị quen thuộc là gừng tươi, hà thủ ô, trắc bá diệp, lô hội và nhân sâm, có tên đầy đủ trong bảng thành phần in trên vỏ chai để bạn tự đối chiếu trước khi mua. Giá bán trên website là 275.000đ. Nếu muốn tìm hiểu kỹ hơn về vị chủ lực, bạn có thể đọc bài dầu gội thảo dược hà thủ ô có tốt không.
Nhiều người chọn cách dung hòa: dùng dầu gội đóng chai cho những ngày thường, và giữ nồi nước bồ kết cho cuối tuần, khi có thời gian ngồi hong tóc ngoài hiên. Không nhất thiết phải chọn một bên.
Câu hỏi thường gặp
Nấu dầu gội thảo dược có cần cho thêm muối hay chanh không?
Không cần thiết. Một chút nước cốt chanh pha loãng có thể giúp tóc bớt xù vì tạo môi trường acid nhẹ, nhưng cho nhiều sẽ làm tóc khô. Muối thì nên tránh, vì muối hút ẩm và dễ khiến da đầu khô căng.
Gội bằng nước thảo dược tự nấu mấy lần một tuần là hợp lý?
Hai đến ba lần một tuần là mức nhiều người thấy dễ chịu. Gội hằng ngày bằng nước bồ kết đậm dễ làm tóc khô và rối, nhất là với tóc đã uốn hoặc nhuộm.
Tóc nhuộm hoặc tóc đã phủ bạc có gội bằng nước lá tự nấu được không?
Được, nhưng nên pha loãng hơn bình thường và hạn chế bồ kết quá đậm, vì nước gội đậm dễ làm màu tóc phai nhanh hơn. Sau khi gội nên dưỡng lại phần ngọn tóc.
Nấu một nồi nước gội không khó, cái khó là làm đúng ở những chi tiết nhỏ: nướng bồ kết cho tới, đun liu riu chứ đừng sôi bùng, lọc thật kỹ và đừng tiếc nồi nước đã để quá lâu. Làm đúng chừng đó, thói quen cũ của các bà các mẹ vẫn hợp với mái tóc hôm nay.
