Nồi nước bồ kết đun trên bếp, mùi khói thơm ngai ngái, bà ngồi gội tóc cho cháu ngoài hiên. Với nhiều người Việt, bồ kết không chỉ là thứ để gội đầu mà còn là một ký ức. Nhưng khi bạn thật sự bắt tay vào nấu một nồi bồ kết thì hàng loạt câu hỏi hiện ra: nấu bao nhiêu quả là đủ, gội xong có cần gội lại bằng dầu gội không, sao tóc lại bết, và quan trọng nhất, gội đầu bằng bồ kết có tác dụng gì thật sự.
Bài này trả lời từng câu một, theo đúng những gì bồ kết làm được và cả những gì bồ kết không làm được.
Gội đầu bằng bồ kết có tác dụng gì?
Bồ kết là quả của cây bồ kết, một loại cây thân gỗ có gai mọc nhiều ở miền Bắc và miền Trung. Quả bồ kết chứa saponin, nhóm hợp chất tạo bọt tự nhiên. Đây chính là lý do nước bồ kết đun lên có lớp bọt lăn tăn và rửa trôi được dầu thừa trên tóc mà không cần tới xà phòng.
Theo kinh nghiệm dân gian truyền lại qua nhiều đời, gội đầu bằng nước bồ kết mang lại bốn điều dễ nhận thấy nhất:
- Làm sạch dịu nhẹ. Saponin tạo bọt vừa phải, cuốn đi bụi và dầu thừa nhưng không để lại cảm giác khô rít như khi dùng xà phòng.
- Tóc mềm và vào nếp hơn. Rất nhiều người thấy tóc sau khi gội bồ kết suôn hơn, ít rối hơn khi chải.
- Da đầu thông thoáng. Khi chân tóc sạch dầu thừa thì cảm giác nhẹ đầu, đỡ ngứa ngáy khó chịu.
- Mùi hương gợi ký ức. Mùi bồ kết nướng là thứ mà không dầu gội công nghiệp nào chép lại được, và bản thân nó đã tạo cảm giác thư giãn.
Nói cho công bằng thì cũng phải nói rõ những điều bồ kết không làm được, để bạn khỏi kỳ vọng sai rồi thất vọng:
- Bồ kết không phải thuốc. Nó không tác động tới các nguyên nhân rụng tóc nằm bên trong cơ thể như thay đổi nội tiết sau sinh, thiếu máu, thiếu sắt hay bệnh lý da đầu.
- Bồ kết không nhuộm đen tóc. Nước bồ kết có màu nâu sẫm nhưng màu đó không bám vào sợi tóc.
- Bồ kết không làm mọc thêm sợi tóc mới ở vùng đã thưa.
Hiểu đúng như vậy thì bồ kết vẫn rất đáng dùng, chỉ là dùng với đúng vai trò của nó: một cách làm sạch tóc dịu nhẹ theo lối cũ. Nếu bạn thích nghe câu chuyện phía sau thói quen này, mời đọc bí mật gội đầu của bà ngoại tôi, 82 tuổi vẫn tóc dày.
Cách nấu nước gội đầu bằng bồ kết
Phần lớn thất bại khi gội bồ kết đến từ khâu nấu chứ không phải từ bản thân quả bồ kết. Đây là cách làm gọn và ít hỏng nhất.
- Chuẩn bị. Khoảng 3 đến 5 quả bồ kết khô cho một lần gội với tóc dài ngang lưng. Tóc ngắn thì 2 đến 3 quả là đủ.
- Nướng. Nướng trên lửa nhỏ tới khi vỏ ngả nâu sẫm và dậy mùi thơm. Nướng cháy đen thì nước sẽ hắc và ám mùi khói vào tóc.
- Bẻ nhỏ và bỏ hạt. Hạt bồ kết cứng, gần như không có saponin, đun lâu chỉ làm nước đục thêm.
- Đun. Cho vào khoảng 1,5 đến 2 lít nước, đun sôi lăn tăn 10 đến 15 phút. Không cần đun cạn cho thật đặc.
- Lọc kỹ. Lọc qua rây mắt nhỏ hoặc vải màn, lọc hai lượt càng tốt. Đây là bước nhiều người bỏ qua và là nguyên nhân số một khiến vụn bồ kết đọng lại trên da đầu.
- Để nguội bớt. Dùng khi nước còn ấm tay, khoảng 38 đến 40 độ. Nước quá nóng làm da đầu tiết dầu nhiều hơn sau đó.
Bồ kết khô, bồ kết tươi hay lá bồ kết?
Bồ kết khô là dạng phổ biến và dễ dùng nhất, để được lâu, mùi thơm ổn định. Quả bồ kết tươi nhiều nhựa hơn nên cần nướng kỹ hơn, nếu không nước sẽ nhớt và dễ làm tóc bết. Lá bồ kết có ít saponin hơn quả nhiều, thường chỉ dùng kèm cho thơm chứ không đủ sức làm sạch nếu dùng một mình.
Gội đầu bằng bồ kết có cần gội lại bằng dầu gội không?
Câu trả lời ngắn gọn: tùy tình trạng tóc và da đầu của bạn.
- Tóc thường, da đầu ít dầu, không dùng sáp hay gel tạo kiểu: không cần gội lại. Nước bồ kết đủ để làm sạch một ngày sinh hoạt bình thường.
- Da đầu tiết nhiều dầu, có dùng sản phẩm tạo kiểu, hoặc đội mũ bảo hiểm cả ngày: nên gội một lượt bằng dầu gội trước cho sạch hẳn, xả kỹ, rồi mới dùng nước bồ kết ở bước cuối như một bước xả dưỡng. Cách này giữ được cảm giác sạch mà vẫn có cái mềm mượt đặc trưng của bồ kết.
Còn câu hỏi có cần xả lại bằng nước không thì câu trả lời là có. Luôn xả lại một lượt bằng nước sạch ấm ở cuối, để không còn vụn bồ kết đọng ở chân tóc. Bỏ bước này là lý do khiến nhiều người thấy da đầu ngứa lấm tấm sau khi gội.
Vì sao gội đầu bằng bồ kết bị bết tóc?
Đây là than phiền phổ biến nhất, và gần như luôn có nguyên nhân sửa được. Có bốn lý do chính.
- Lọc chưa kỹ. Vụn vỏ và nhựa bồ kết còn sót lại bám vào sợi tóc, khô đi thành lớp màng dính.
- Nước quá đặc. Nhiều người nghĩ càng đặc càng hiệu quả nên đun cạn còn một bát. Nước bồ kết quá đặc để lại lớp nhựa trên sợi tóc, tóc trông nặng và bết ngay hôm sau.
- Không xả lại bằng nước sạch. Bồ kết là thứ để làm sạch, không phải chất dưỡng để lưu lại trên tóc.
- Da đầu vốn tiết nhiều dầu. Saponin làm sạch nhẹ, không đủ mạnh để cuốn hết bã nhờn của một da đầu dầu. Trường hợp này nên dùng bồ kết ở bước sau cùng thay vì bước gội chính.
Cách khắc phục gọn nhất: pha loãng hơn bạn nghĩ, lọc hai lượt, xả lại thật kỹ. Nếu bạn vừa chuyển từ dầu gội công nghiệp sang gội bằng nguyên liệu thảo dược thì tóc bết vài lần đầu còn là chuyện bình thường, lý do đã được nói kỹ trong bài mới đổi sang dầu gội thảo dược, tóc bết có sao không.
Gội đầu bằng bồ kết bao lâu có tác dụng?
Cần tách hai loại kết quả ra, vì chúng đi theo hai nhịp rất khác nhau.
Cảm giác tóc mềm, nhẹ đầu, dễ chải: thường thấy ngay từ lần đầu tới lần thứ ba. Nếu sau ba lần mà tóc vẫn bết hoặc rít thì gần như chắc chắn là do khâu nấu và xả, hãy xem lại phần trên.
Chuyện tóc bớt gãy rụng: phải tính bằng tháng chứ không phải bằng tuần, và còn phụ thuộc rất nhiều vào những thứ khác bạn đang làm với tóc, như sấy nóng hằng ngày, buộc quá chặt, uốn nhuộm liên tục. Nếu gội đều đặn 2 đến 3 tháng mà tóc vẫn rụng nhiều bất thường thì nguyên nhân nhiều khả năng không nằm ở chuyện bạn gội bằng gì, và nên đi khám để tìm đúng gốc rễ.
Bồ kết nấu chung với gì thì hợp?
Người xưa hiếm khi nấu bồ kết một mình. Vài cặp phối hay gặp nhất:
- Bồ kết và vỏ bưởi: cặp kinh điển nhất. Vỏ bưởi cho mùi tinh dầu the nhẹ, dễ chịu và bám tóc lâu.
- Bồ kết và hương nhu: hương nhu cho mùi ấm đặc trưng của nồi nước gội đầu ngày xưa. Xem thêm hương nhu gội đầu có tác dụng gì.
- Bồ kết và sả: thơm, tạo cảm giác sạch mát, hợp mùa nóng.
- Bồ kết và chanh: chỉ nên vài giọt ở nước xả cuối. Chanh nhiều làm tóc khô và khiến tóc nhuộm bay màu nhanh hơn.
- Bồ kết và gừng: gừng làm ấm da đầu, tạo cảm giác thư giãn dễ chịu khi massage.
- Bồ kết và cỏ mần trầu: một vị dân gian quen thuộc khác, đã nói kỹ trong bài gội đầu bằng cỏ mần trầu.
Một lưu ý nhỏ nhưng quan trọng: đừng nấu 6 đến 7 vị cùng lúc cho chắc ăn. Càng nhiều vị thì nước càng đặc, càng nhiều cặn, và càng dễ bết tóc. Hai đến ba vị là vừa đẹp.
Gội đầu bằng bồ kết hàng ngày có tốt không?
Không nên. Với phần lớn người, 2 đến 3 lần một tuần là hợp lý.
Da đầu cần giữ lại một lớp dầu tự nhiên để bảo vệ chân tóc. Gội quá dày, kể cả bằng nguyên liệu tự nhiên, vẫn khiến da đầu phản ứng lại bằng cách tiết dầu nhiều hơn, và bạn rơi vào vòng luẩn quẩn càng gội càng nhanh bết. Chuyện tần suất gội đã được nói chi tiết theo từng loại tóc trong bài gội đầu bao nhiêu lần một tuần.
Câu hỏi thường gặp
Gội đầu bằng bồ kết có giảm rụng tóc không?
Bồ kết giúp tóc sạch, mềm và ít rối, nhờ đó giảm được phần tóc gãy rụng do chải và do ma sát. Nhưng bồ kết không tác động tới các nguyên nhân rụng tóc bên trong cơ thể như nội tiết, thiếu sắt hay căng thẳng kéo dài. Nếu tóc rụng nhiều bất thường, nên đi khám thay vì chỉ đổi cách gội.
Gội đầu bằng bồ kết có làm đen tóc không?
Không. Nước bồ kết có màu nâu sẫm nhưng màu này không bám lại trên sợi tóc. Cảm giác tóc trông đen hơn sau khi gội chủ yếu đến từ việc tóc sạch và bắt sáng tốt hơn.
Gội đầu cho trẻ sơ sinh bằng bồ kết được không?
Da đầu trẻ sơ sinh rất mỏng và nhạy cảm, lại dễ bị cay mắt nếu nước bồ kết chảy xuống. Nhiều gia đình vẫn làm theo lối cũ, nhưng nếu muốn thật an tâm thì nên hỏi ý kiến bác sĩ nhi trước, và tuyệt đối pha thật loãng.
Sau sinh gội đầu bằng bồ kết được không?
Được, và đây là thói quen quen thuộc của nhiều bà mẹ Việt. Chỉ cần lưu ý ba điều: dùng nước ấm chứ không dùng nước nguội, gội nhanh gọn trong phòng kín gió, và sấy hoặc lau khô tóc ngay sau khi gội.
Khi bạn không có thời gian đun một nồi bồ kết
Nấu bồ kết là việc đẹp nhưng tốn thời gian, và không phải tuần nào cũng làm được. Đó cũng chính là lý do M Natural đi theo hướng đưa tinh thần thảo dược vào một chai dầu gội dùng hằng ngày, với 5 vị quen thuộc ghi rõ trên vỏ: gừng tươi, hà thủ ô, trắc bá diệp, lô hội và nhân sâm. Bạn đọc được tên từng vị trong bảng thành phần trước khi quyết định mua, thay vì phải tin vào một lời hứa chung chung.
Tìm hiểu thêm về Dầu gội thảo dược M Natural 400ml, hoặc xem cách phân biệt thảo dược thật trong bài thảo dược gội đầu tự nhiên, cách nhận diện và lợi ích.
