Sau mỗi dịp rằm hay Tết, nhà nào cũng còn lại một nắm lá bưởi xanh, bỏ đi thì tiếc mà giữ lại thì không biết làm gì. Người xưa nấu chỗ lá ấy thành nồi nước gội đầu thơm cả gian bếp. Vậy gội đầu bằng lá bưởi có tốt không, nấu thế nào cho đúng, và nó khác gì với vỏ bưởi hay tinh dầu bưởi mà nhiều người hay nhầm? Bài này trả lời gọn từng câu.
Gội đầu bằng lá bưởi có tác dụng gì?
Nói rõ trước khi đi vào chi tiết: nước lá bưởi là một cách chăm sóc dân gian, không phải thuốc và không thay thế việc đi khám khi da đầu có vấn đề thật. Trong phạm vi chăm sóc thường ngày, đây là những gì nó làm được và không làm được.
Làm sạch nhẹ và giảm cảm giác nặng bết
Lá bưởi có tinh dầu tự nhiên trong phiến lá, khi đun nóng thì tan một phần vào nước. Nước ấm cộng với tinh dầu giúp cuốn bớt dầu thừa và bụi bám ở chân tóc, nên sau khi gội bạn thấy da đầu nhẹ và thoáng hơn. Đây là tác dụng dễ cảm nhận nhất và cũng là tác dụng chắc chắn nhất.
Mùi thơm lưu lại và cảm giác thư giãn
Đây mới là lý do thật khiến nồi lá bưởi được giữ tới tận bây giờ. Mùi lá bưởi ấm, hơi hắc nhẹ, bám trên tóc được vài tiếng và át được mùi mồ hôi đọng ở chân tóc. Kết hợp với động tác xoa bóp lúc gội và hơi nước nóng bốc lên, một lần gội lá bưởi giống một buổi thư giãn hơn là một bước vệ sinh.
Gội đầu bằng lá bưởi có giúp mọc tóc không?
Đây là câu được hỏi nhiều nhất, và câu trả lời thành thật là chưa có cơ sở để khẳng định điều đó. Kinh nghiệm dân gian ghi nhận nước lá bưởi làm tóc sạch, thơm và mượt hơn, nhưng đó là cảm nhận về mái tóc đang có, không phải bằng chứng về việc tóc mọc thêm.
Một nhầm lẫn rất hay gặp cần nói cho rõ: thứ thường được nhắc tới trong câu chuyện mọc tóc là tinh dầu bưởi, và tinh dầu đó ép từ vỏ quả, không phải từ lá. Nồng độ tinh dầu trong một nồi nước lá đun loãng thấp hơn rất nhiều so với lọ tinh dầu, nên đừng đặt lên nồi nước lá cùng một kỳ vọng.
Nếu tóc rụng nhiều kéo dài trên ba tháng, việc cần làm là tìm đúng nguyên nhân thay vì đổi công thức gội. Các lý do thường gặp được liệt kê trong bài rụng tóc: nguyên nhân, dấu hiệu và cách chăm sóc.
Cách nấu nước lá bưởi gội đầu
Công thức gốc chỉ cần một nắm lá và nước. Làm theo thứ tự sau là đủ an toàn.
- Lấy khoảng một nắm lá bưởi tươi, chừng 20 đến 30 lá bánh tẻ, không quá non cũng không quá già.
- Rửa sạch từng lá dưới vòi nước, ngâm nước muối loãng 5 phút rồi vớt ra, vì lá hái ngoài vườn hay bám bụi và sâu nhỏ.
- Vò nhẹ hoặc xé đôi từng lá cho tinh dầu dễ thoát ra, đừng vò nát thành bã.
- Đun với khoảng 2 lít nước, để sôi rồi hạ nhỏ lửa thêm 10 phút, đậy vung cho tinh dầu đỡ bay hơi.
- Lọc bỏ xác lá qua rây, pha thêm nước lạnh cho tới khi nước còn ấm tay.
- Gội sạch tóc bằng dầu gội quen dùng trước, sau đó dội nước lá bưởi lên tóc và da đầu, xoa bóp nhẹ bằng đầu ngón tay 2 đến 3 phút.
- Để yên thêm 5 phút rồi xả lại bằng nước sạch. Muốn giữ mùi lâu hơn thì có thể không xả, nhưng lần đầu nên xả để xem da đầu có hợp không.
Bước 2 là bước hay bị bỏ qua nhất. Lá hái trực tiếp ngoài vườn có thể còn tồn dư thuốc bảo vệ thực vật, rửa qua loa là đưa thẳng thứ đó lên da đầu.
Gội đầu bằng bồ kết và lá bưởi
Đây là cặp đôi quen thuộc nhất trong bếp người Việt. Nướng 3 đến 5 quả bồ kết cho thơm, bẻ nhỏ, đun chung với nắm lá bưởi trong 2 lít nước. Bồ kết lo phần làm sạch vì có saponin tạo bọt tự nhiên, lá bưởi lo phần mùi thơm. Nước này đủ sạch để gội thẳng mà không cần dầu gội, nhưng bù lại tóc dễ khô hơn nên hợp với người tóc dầu. Cách nấu bồ kết riêng được nói kỹ trong bài gội đầu bằng bồ kết có tác dụng gì.
Lá bưởi nấu cùng sả và hương nhu
Thêm 2 đến 3 cây sả đập dập và một nắm hương nhu vào nồi lá bưởi là thành nồi nước gội thảo dược đúng kiểu xưa, mùi ấm và nồng hơn hẳn. Nồi này hợp mùa lạnh và hợp những hôm bạn muốn gội xong là đi ngủ. Các công thức nước gội tự nấu khác có trong bài nước gội đầu thảo dược tự làm, còn riêng phần sả thì xem bài gội đầu bằng sả.
Lá bưởi và vỏ bưởi khác nhau thế nào?
Hai thứ này hay bị gộp làm một nhưng dùng khác nhau khá rõ.
- Lá bưởi: tinh dầu ít hơn, mùi xanh và hắc nhẹ, nấu được số lượng lớn nên hợp làm nước gội cuối. Quanh năm đều có lá.
- Vỏ bưởi: tinh dầu đậm hơn hẳn, mùi ngọt và tươi, thường dùng để nấu nước xả hoặc chưng cất lấy tinh dầu. Chỉ có khi nhà ăn bưởi.
- Tinh dầu bưởi đóng lọ: chiết từ vỏ, nồng độ cao, phải pha loãng trước khi chạm vào da đầu, tuyệt đối không nhỏ trực tiếp.
Nếu nhà bạn vừa ăn bưởi và còn cả vỏ lẫn lá, cách tiết kiệm nhất là đun chung. Phần vỏ cho mùi, phần lá cho lượng nước. Chi tiết cách xử lý vỏ có trong bài gội đầu bằng vỏ bưởi.
Gội đầu bằng lá bưởi mấy lần một tuần?
Tần suất hợp lý là 1 đến 2 lần mỗi tuần, xen kẽ với những lần gội bình thường. Nước lá bưởi không có chất làm sạch mạnh nên dùng thay hẳn dầu gội hằng ngày sẽ khiến da đầu tích dầu dần, tóc nhìn bết dù vừa gội hôm trước.
Nước nấu xong nên dùng trong ngày. Để qua đêm ngoài trời nóng thì nước chua và có mùi, đun lại cũng không cứu được. Muốn tiện hơn thì nấu vừa đủ một lần gội thay vì nấu nồi to rồi cất tủ lạnh nhiều ngày. Tần suất gội đầu nói chung tùy loại da đầu, bạn xem thêm bài gội đầu bao nhiêu lần một tuần là đủ.
Bốn lưu ý trước khi gội đầu bằng lá bưởi
- Thử phản ứng trước lần đầu. Chấm một ít nước lá đã nguội lên da sau tai, chờ 15 phút. Thấy đỏ, ngứa hay châm chích thì dừng hẳn. Tinh dầu họ cam quýt gây kích ứng ở một số người.
- Không dội nước còn nóng lên da đầu. Chờ nước ấm tay mới dùng. Nước quá nóng làm da đầu khô và khiến tóc dễ rối khi chải.
- Lọc thật kỹ xác lá. Mảnh lá vụn mắc vào chân tóc rất khó gỡ, nhất là tóc dày và dài. Lọc hai lần qua rây mắt nhỏ là chắc nhất.
- Da đầu đang tổn thương thì hoãn lại. Vết trầy do gãi, mụn viêm hay vùng da đang rát đều là lý do để chờ lành rồi mới dùng.
Thêm một lưu ý về màu tóc: nước lá bưởi đun kỹ có màu nâu nhạt. Dùng rất đặc và liên tục thì tóc nhuộm màu sáng có thể hơi xỉn đi. Pha loãng và thử một lọn nhỏ trước là đủ để yên tâm.
Muốn chăm tóc đều đặn hơn thì dựa vào đâu?
Nấu lá bưởi có cái hay là rẻ và bạn biết chính xác trong nồi có gì. Nhược điểm cũng rõ: phải có lá tươi, mất công đun và lọc mỗi lần, độ đậm nhạt mỗi mẻ một khác, và không để dành được sang hôm sau.
Nếu bạn muốn một bước gội cố định hằng ngày mà vẫn giữ hướng thảo dược, Dầu Gội Thảo Dược M Natural 400ml dùng 5 vị gừng tươi, hà thủ ô, trắc bá diệp, lô hội và nhân sâm, in đủ bảng thành phần trên vỏ chai để bạn đối chiếu trước khi mua. Cách dùng là xoa bóp 3 đến 5 phút rồi xả sạch. Hướng dưỡng tóc thì dựa vào hà thủ ô và nhân sâm, những vị gắn với chuyện chăm tóc trong đông y từ lâu.
Hai cách này bổ sung cho nhau chứ không thay thế nhau. Giữ nồi lá bưởi cho những hôm rảnh và muốn thơm tóc, giữ bước gội hằng ngày cho lịch chăm tóc đều đặn.
Câu hỏi thường gặp
Gội đầu bằng lá bưởi có cần xả lại bằng nước sạch không?
Lần đầu nên xả lại để xem da đầu có hợp không. Những lần sau, nếu không thấy ngứa hay rít thì có thể để nguyên nước lá trên tóc cho mùi thơm lưu lâu hơn. Riêng nồi nấu chung với bồ kết thì nên xả lại, vì saponin của bồ kết để nguyên dễ làm tóc khô và xơ.
Dùng lá bưởi khô thay lá tươi được không?
Được, nhưng mùi nhạt hơn nhiều vì phần lớn tinh dầu đã bay trong quá trình phơi. Nếu chỉ có lá khô, hãy tăng lượng lá lên khoảng gấp rưỡi và đun lâu hơn vài phút. Lá khô mốc hoặc có mùi ẩm thì bỏ đi, đừng tiếc.
Phụ nữ sau sinh gội đầu bằng lá bưởi được không?
Nước lá bưởi ấm là thói quen quen thuộc của nhiều mẹ sau sinh và nhìn chung ít rủi ro vì chỉ dùng ngoài da. Vẫn nên thử phản ứng trước, giữ nước ở mức ấm tay, gội nhanh trong phòng kín gió và sấy khô tóc ngay sau đó. Nếu da đầu đang ngứa hoặc có vảy thì hỏi ý kiến bác sĩ trước.
Tóm lại
Gội đầu bằng lá bưởi là thói quen dễ làm và đáng giữ, miễn là bạn đặt đúng kỳ vọng vào nó. Lá bưởi hợp với việc làm sạch nhẹ, khử mùi và để lại hương thơm dễ chịu. Đó không phải cách làm tóc mọc nhanh hơn, và thứ hay được nhắc trong câu chuyện mọc tóc là tinh dầu ép từ vỏ quả chứ không phải nước lá. Nhớ ba con số cho dễ áp dụng: một nắm lá cho 2 lít nước, đun nhỏ lửa 10 phút, và gội 1 đến 2 lần mỗi tuần.
Ngoài lá, phần hạt của quả bưởi cũng được tận dụng để dưỡng tóc bằng hạt bưởi.
