Ở quê, cỏ mần trầu mọc dại ven đường, bờ ruộng, góc vườn. Nhiều bà, nhiều mẹ vẫn hái một nắm về, rửa sạch rồi đun lấy nước gội đầu. Người gội xong khen tóc mượt, da đầu nhẹ. Người thử một lần rồi thôi vì không thấy khác gì. Vậy thực sự gội đầu bằng cỏ mần trầu có tác dụng gì, nấu thế nào cho đúng, và có nên thay hẳn dầu gội hay không? Bài này trả lời sòng phẳng, không thổi phồng.
Cỏ mần trầu là cây gì?
Cỏ mần trầu là loại cỏ thân thấp, mọc thành bụi, đầu bông xòe ra như mấy ngón tay. Tên khoa học là Eleusine indica. Cây mọc hoang khắp Việt Nam nên gần như không ai phải mua, chỉ cần biết mặt là hái được.
Trong kinh nghiệm dân gian, cỏ mần trầu được xếp vào nhóm cỏ có tính mát, thường được nấu nước uống hoặc nấu nước gội đầu vào ngày nóng. Riêng chuyện gội đầu, cỏ mần trầu ít khi đi một mình. Các bà thường nấu chung với bồ kết, hương nhu, lá sả, đôi khi thêm vỏ bưởi cho thơm. Nếu bạn muốn hiểu vì sao bồ kết luôn là vị chính trong nồi nước gội của bà, bài riêng về bồ kết nói kỹ hơn phần đó.
Nếu bạn quen nấu bồ kết hơn cỏ mần trầu, xem hướng dẫn riêng ở bài gội đầu bằng bồ kết có tác dụng gì, cách nấu đúng.
Một điểm cần nói rõ ngay từ đầu: cỏ mần trầu là cây cỏ dùng theo kinh nghiệm truyền miệng, không phải thuốc. Bài viết này nói về chuyện gội đầu, không nói về chuyện chữa bệnh.
Gội đầu bằng cỏ mần trầu có tác dụng gì?
Đây là câu được hỏi nhiều nhất. Câu trả lời trung thực nằm ở ba điều người dùng thường kể lại, và cả ba đều là cảm nhận khi gội, không phải công dụng như thuốc.
Làm sạch dịu, ít gây cảm giác căng da đầu
Nước cỏ mần trầu nấu ra rất loãng, gần như không tạo bọt. Nó rửa trôi mồ hôi và bụi bám nhẹ trên da đầu mà không lấy đi nhiều lớp dầu tự nhiên. Vì vậy nhiều người gội xong thấy da đầu nhẹ, không có cảm giác khô căng như khi gội bằng sản phẩm tạo bọt mạnh.
Mặt trái của chính ưu điểm đó: nước lá gần như không xử lý nổi dầu nhờn nhiều, keo xịt tóc hay bụi bẩn bám lâu ngày. Da đầu đang bết dầu mà chỉ dội nước lá thì thường vẫn thấy chưa sạch.
Cảm giác mát và dễ chịu sau khi gội
Đây là lý do cỏ mần trầu được ưa dùng vào mùa nóng. Nước lá ấm dội lên da đầu, cộng với thao tác xoa bóp chậm lúc gội, tạo cảm giác thư giãn rõ rệt. Phần lớn cái dễ chịu này đến từ việc bạn gội chậm hơn và xoa bóp lâu hơn thường lệ, chứ không phải từ riêng cây cỏ.
Tóc mềm và dễ chải hơn ở lần gội đầu tiên
Nhiều người thấy tóc sau khi gội nước lá thì mềm và bớt rối. Cảm nhận này có thật, nhưng thường không kéo dài nếu tóc bạn đang khô xơ hoặc từng qua uốn nhuộm. Nước lá không thay được một bước dưỡng thật sự, vì trong nồi nước không có thành phần nào bám lại trên sợi tóc để giữ ẩm.
Cỏ mần trầu gội đầu có tốt không? Nói cho sòng phẳng
Tốt trong phạm vi của nó, và chỉ trong phạm vi đó.
- Hợp lý khi: bạn muốn một buổi gội dịu nhẹ, da đầu bình thường tới hơi khô, tóc không dùng nhiều sản phẩm tạo kiểu, và bạn có thời gian đun nấu.
- Không hợp lý khi: da đầu nhiều dầu, gàu nhiều, đang ngứa hoặc có vết xước, tóc vừa qua hóa chất, hoặc bạn cần gội nhanh mỗi ngày.
- Không nên kỳ vọng: nước cỏ mần trầu làm hết rụng tóc, làm đen tóc bạc hay thay thế một sản phẩm chăm sóc chuyên biệt. Chưa có cơ sở nào để nói như vậy.
Nếu tóc bạn đang rụng nhiều bất thường, kéo dài nhiều tuần, kèm ngứa hoặc mảng đỏ trên da đầu, việc cần làm là đi khám da liễu chứ không phải đổi sang nước lá.
Cách nấu cỏ mần trầu gội đầu
Chuẩn bị
- Một nắm to cỏ mần trầu tươi, khoảng 100 đến 150 gram, lấy cả thân và rễ.
- Hai đến ba lít nước sạch.
- Tùy chọn thêm cho thơm và sạch hơn: 1 đến 2 quả bồ kết nướng, một nắm lá sả hoặc hương nhu.
Chỉ hái cỏ ở nơi bạn chắc chắn không bị phun thuốc diệt cỏ, không sát mép đường lớn nhiều khói bụi. Đây là lưu ý quan trọng nhất và cũng hay bị bỏ qua nhất.
Các bước nấu
- Cắt bỏ phần gốc bẩn, ngâm rửa cỏ nhiều lần cho sạch đất cát, để ráo.
- Vò nhẹ cho cỏ hơi dập, tinh chất trong thân dễ ra nước hơn.
- Cho cỏ vào nồi cùng nước lạnh, đun tới khi sôi.
- Hạ nhỏ lửa, đun liu riu thêm 10 đến 15 phút. Đun quá lâu nước sẽ chát và có mùi hăng.
- Tắt bếp, đậy vung ủ thêm 10 phút rồi lọc bỏ bã.
- Pha thêm nước lạnh cho tới khi nước ấm vừa tay là gội được.
Nếu bạn muốn nấu một nồi nhiều vị hơn thay vì chỉ một loại cỏ, bài nước gội đầu thảo dược tự làm với 7 công thức đơn giản có sẵn các tỉ lệ đã cân chỉnh.
Cỏ mần trầu phơi khô gội đầu được không?
Được. Cỏ rửa sạch, phơi thật khô rồi cất nơi thoáng, khi cần lấy ra đun như cỏ tươi, chỉ cần giảm lượng còn khoảng một nửa vì cỏ khô đã mất nước. Cách này tiện cho người ở thành phố, mỗi lần về quê mang lên một mẻ dùng dần.
Điều kiện bắt buộc là cỏ phải khô hẳn, không còn ẩm. Cỏ phơi dở dang cất vào túi kín rất dễ mốc, và cỏ đã mốc thì bỏ đi, không tiếc.
Cách sử dụng cỏ mần trầu để gội đầu đúng cách
Gội trước hay sau khi dùng dầu gội?
Cách dùng hợp lý nhất với nếp sống hiện nay là làm sạch trước, dội nước lá sau. Bạn gội bằng sản phẩm quen dùng để xử lý dầu và bụi, xả sạch, rồi dội nước cỏ mần trầu lên da đầu, xoa bóp 2 đến 3 phút và để nguyên hoặc xả lại nhẹ bằng nước sạch.
Nếu bạn muốn giữ trọn cách gội của các bà, tức là chỉ dùng nước lá, hãy chấp nhận rằng tóc sẽ không có cảm giác sạch bong như thường lệ, nhất là trong vài lần đầu.
Một tuần nên gội mấy lần?
Một đến hai lần mỗi tuần là đủ. Nước lá không gây hại khi dùng thường xuyên, nhưng cũng không có lý do gì để tăng số lần lên. Tần suất gội đầu nói chung nên chọn theo da đầu chứ không theo lời khuyên chung chung, phần này bài gội đầu bao nhiêu lần một tuần là đủ có bảng chọn theo từng loại tóc.
Nước gội nấu xong để dành được bao lâu?
Nước lá không có chất bảo quản nên rất nhanh hỏng. Để ngoài nhiệt độ phòng thì dùng trong ngày. Cất ngăn mát tủ lạnh trong lọ sạch đậy kín thì giữ được khoảng hai ngày, khi dùng hâm ấm lại.
Nước có mùi chua, nổi váng hoặc đục khác thường thì đổ bỏ. Đây chính là lý do nhiều người thích ý tưởng nấu một nồi cô đặc để dùng cả tuần nhưng cuối cùng lại thôi: nấu càng đặc, để càng lâu thì nguy cơ nhiễm khuẩn càng cao, mà nồi nước lá tại nhà không có cách nào kiểm soát chuyện đó.
Từ nồi nước lá của bà tới chai dầu gội thảo dược hôm nay
Nồi nước lá có cái hay riêng mà không sản phẩm nào thay được: mùi quen, thao tác chậm, và cảm giác được chăm sóc. Cái nó thiếu là sự ổn định. Mỗi mẻ cỏ một khác, nồng độ mỗi lần một khác, và không để dành được lâu.
Đó cũng là lý do M Natural chọn hướng đưa thảo dược vào sản phẩm chăm sóc tóc thay vì khuyên mọi người quay lại đun lá mỗi ngày. Dầu Gội Thảo Dược M Natural 400ml có 5 vị in ngay mặt trước vỏ là gừng tươi, hà thủ ô, trắc bá diệp, lô hội và nhân sâm, kèm bảng thành phần công bố đầy đủ trên vỏ chai để bạn tự đối chiếu trước khi mua. Sản phẩm hỗ trợ làm sạch nhẹ nhàng da đầu và giúp giữ tóc mềm mượt, dùng được hằng ngày mà không phải đun nấu gì.
Nếu tóc bạn khô xơ và cần thêm một bước dưỡng sau khi gội, Hấp Ủ Tóc Thảo Dược 250ml có Hydrolyzed Collagen, dùng 1 đến 2 lần mỗi tuần, thoa tập trung phần đuôi tóc rồi ủ 10 đến 15 phút. Cách phân biệt bước xả và bước ủ được nói kỹ trong bài dầu xả và kem ủ khác nhau như thế nào.
Nói cho công bằng: gội nước cỏ mần trầu và dùng sản phẩm chăm sóc tóc không phải hai phe đối lập. Nhiều người giữ thói quen nấu nước lá vào cuối tuần như một buổi thư giãn, còn ngày thường vẫn dùng sản phẩm quen thuộc. Đó là cách kết hợp thực tế nhất.
Câu hỏi thường gặp
Gội đầu bằng cỏ mần trầu có làm đen tóc bạc không?
Không. Tóc bạc là do chân tóc ngừng tạo sắc tố, nước lá dội bên ngoài không đổi được điều đó. Muốn phủ màu cho tóc bạc thì phải dùng sản phẩm phủ màu, và đó là nhóm sản phẩm hoàn toàn khác. Bài nước gội thảo dược cho tóc bạc phân tích rõ ranh giới này.
Cỏ mần trầu có gội cho trẻ nhỏ được không?
Da đầu trẻ nhỏ mỏng và nhạy cảm hơn người lớn nhiều. Nếu muốn dùng, hãy hỏi ý kiến bác sĩ nhi trước, pha thật loãng và không dùng khi da đầu bé đang có mẩn đỏ hay vết xước.
Nấu chung cỏ mần trầu với lá gì thì hợp?
Hay gặp nhất là bồ kết cho sạch và thơm, hương nhu cho mùi dễ chịu, lá sả cho cảm giác ấm. Nếu da đầu bạn hay ngứa nhẹ thì có người thêm lá ổi, bài lá ổi gội đầu và cách nấu nước gội nói kỹ về vị này.
Bạn đang dùng nồi nước lá nào cho mái tóc của mình? Nếu muốn giữ thói quen thảo dược mà không phải đun nấu mỗi tuần, bạn có thể xem qua dòng chăm sóc tóc thảo dược của M Natural và chọn bước phù hợp với tóc mình.
Đọc thêm: nhân sâm có tác dụng gì với tóc và da đầu và gừng có giúp mọc tóc không.
