Ở nhiều vùng quê, mỗi lần nấu nồi nước lá để xông hay để gội đầu, người ta hay ngắt thêm vài nhánh tía tô ngoài vườn. Nhưng khi tự làm tại nhà, câu hỏi gặp nhiều nhất vẫn là: gội đầu bằng lá tía tô có tốt không, có tác dụng gì với tóc và da đầu, và nấu thế nào cho đúng? Bài viết này trả lời thẳng từng câu, phân định rõ đâu là kinh nghiệm dân gian và đâu là điều chưa có cơ sở.
Gội đầu bằng lá tía tô có tốt không?
Câu trả lời ngắn gọn: lá tía tô gội đầu được, và là một bước chăm sóc dễ chịu nếu làm đúng cách. Nhưng nó hợp với vai trò nước xả thơm sau khi gội, không phải thứ thay thế hoàn toàn dầu gội.
Nước lá tía tô không tạo bọt và gần như không cuốn trôi được dầu thừa, mồ hôi hay bụi bẩn như một chất làm sạch. Nếu chỉ dội nước lá mà bỏ bước gội sạch, tóc dầu sẽ nhanh bết trở lại. Ngược lại, dùng nó làm bước xả cuối mỗi tuần một đến hai lần thì da đầu có cảm giác thoáng, tóc thơm mùi lá, rất hợp với người thích chăm tóc theo lối tự nhiên.
Lá tía tô có gì mà được dùng để gội đầu?
Tía tô (tên khoa học Perilla frutescens) thuộc họ Hoa môi, cùng họ với bạc hà, kinh giới và húng quế. Lá có mặt trên xanh hoặc tím, mặt dưới tím đậm, mép lá có răng cưa. Trong Đông y, lá tía tô (tử tô diệp) có vị cay, tính ấm, thường có mặt trong nồi nước xông giải cảm của nhiều gia đình.
Về thành phần, lá tía tô được biết đến với ba nhóm chất chính:
- Tinh dầu, trong đó perillaldehyde là chất tạo nên mùi thơm đặc trưng của lá.
- Axit rosmarinic và một số flavonoid như luteolin, nhóm hợp chất có hoạt tính chống oxy hóa.
- Anthocyanin, sắc tố tạo màu tím của lá, cũng là lý do nước nấu tía tô có màu tím hồng.
Cần nói rõ: lá có chứa những hợp chất này không có nghĩa là nước lá nấu tại nhà mang lại tác dụng tương ứng trên da đầu. Nồng độ trong nước nấu thấp, không kiểm soát được, và thời gian tiếp xúc chỉ vài phút trước khi xả đi.
Gội đầu bằng lá tía tô có tác dụng gì?
Mùi thơm the nhẹ, cảm giác sảng khoái
Đây là điều ai cũng cảm nhận được ngay. Tinh dầu trong lá bay hơi khi nấu, để lại mùi thơm the nhẹ trên tóc. Nhiều người thích gội bằng nước tía tô vào buổi tối vì cảm giác thư thái, giống như một buổi xông lá nhỏ ngay tại nhà.
Da đầu thoáng, dễ chịu hơn sau khi gội
Theo kinh nghiệm dân gian, nước lá tía tô ấm dùng xả sau gội giúp da đầu có cảm giác sạch thoáng, bớt bí bách, nhất là vào những ngày nóng ẩm hoặc sau khi đội mũ bảo hiểm cả ngày. Đi kèm động tác massage bằng đầu ngón tay, bước xả này còn giúp vùng đầu và cổ được thư giãn.
Cách dùng này khá giống hương nhu, một loại lá thơm cũng thuộc họ Hoa môi. Bạn có thể đọc thêm bài hương nhu gội đầu có tác dụng gì để so sánh hai loại lá.
Gội đầu bằng lá tía tô có mọc tóc không?
Đây là câu hỏi được tìm nhiều, và cần trả lời thật: hiện chưa có bằng chứng đáng tin cậy trên người cho thấy gội đầu bằng nước lá tía tô giúp mọc tóc. Tóc mọc nhanh hay chậm phụ thuộc vào chu kỳ nang tóc, nội tiết, dinh dưỡng và sức khỏe tổng thể. Một nồi nước lá xả trên đầu vài phút không can thiệp được vào những yếu tố đó.
Vì vậy, hãy xem tía tô là bước chăm sóc thư giãn. Nếu tóc đang rụng nhiều bất thường, việc cần làm là tìm đúng nguyên nhân chứ không phải đổi sang một loại lá khác.
Những điều lá tía tô không làm được
- Không thay thế dầu gội trong việc làm sạch dầu thừa, mồ hôi và bụi.
- Không nhuộm đen được tóc bạc. Sắc tím trong nước lá chỉ bám rất nhẹ bên ngoài rồi trôi, còn tóc bạc là sợi tóc đã mất sắc tố từ bên trong.
- Không phải cách xử lý tình trạng rụng tóc nhiều, gàu dày hay da đầu ngứa rát kéo dài. Những trường hợp này nên đi khám bác sĩ da liễu để biết đúng nguyên nhân.
Cách gội đầu bằng lá tía tô tại nhà
Chuẩn bị lá tía tô
Nên dùng lá tươi vì lá còn giữ nhiều tinh dầu. Chọn lá bánh tẻ, không dập nát, không úa vàng. Mỗi lần gội cần khoảng một nắm lá, tương đương 50 đến 100g. Rửa kỹ dưới vòi nước, ngâm nước muối loãng khoảng 5 phút để loại bụi đất, rồi vò nhẹ cho lá hơi dập để tinh dầu dễ ra khi nấu.
Cách 1: Nấu nước lá tía tô để xả sau khi gội
Cho lá vào nồi cùng khoảng 1,5 lít nước, đun sôi rồi hạ lửa nhỏ thêm 10 đến 15 phút, đậy nắp để giữ mùi thơm. Tắt bếp, để nước nguội còn ấm vừa tay rồi lọc bỏ bã. Gội đầu sạch bằng dầu gội như thường ngày, vắt bớt nước, sau đó dội từ từ nước tía tô lên tóc, vừa dội vừa massage da đầu 3 đến 5 phút. Để thêm vài phút rồi xả lại nhẹ bằng nước sạch.
Không nên đun quá lâu hoặc để lửa to liên tục, tinh dầu bay hơi hết thì nước chỉ còn màu mà mất mùi thơm.
Cách 2: Nấu lá tía tô cùng bồ kết
Nếu muốn một nồi nước gội thay dầu gội vào hôm tóc không quá bết, bạn có thể nấu tía tô cùng vài quả bồ kết đã nướng sơ. Bồ kết có saponin tạo bọt nhẹ và hỗ trợ làm sạch, còn tía tô góp mùi thơm. Cách nướng, bẻ và nấu bồ kết cho đỡ cay mắt có trong bài gội đầu bằng bồ kết. Khi gội nhớ nhắm mắt, tránh để nước bồ kết dây vào mắt.
Cách 3: Nồi lá thơm tía tô, sả và vỏ bưởi
Đây là kiểu nồi nước lá quen thuộc trong nhiều gia đình. Sả cho mùi thơm the mát, vỏ bưởi có tinh dầu thơm dịu, hòa cùng tía tô thành một nồi nước xả rất dễ chịu. Tỉ lệ gợi ý: một nắm tía tô, 3 đến 4 cây sả đập dập, vỏ của nửa quả bưởi, nấu với khoảng 2 lít nước trong 15 phút rồi để nguội ấm và lọc bã.
Cách sơ chế từng nguyên liệu có trong bài gội đầu bằng sả và bài gội đầu bằng vỏ bưởi.
Lưu ý và ai không nên gội đầu bằng lá tía tô
- Thử trước trên một vùng da nhỏ sau tai và chờ 24 giờ, đặc biệt nếu bạn từng dị ứng với các cây họ Hoa môi như bạc hà, kinh giới, húng quế.
- Không dùng khi da đầu đang có vết thương hở, trầy xước, đang viêm hoặc bong tróc.
- Tóc tẩy hoặc tóc nhuộm sáng màu nên thử trên một lọn nhỏ trước, vì sắc tím của nước lá có thể làm tóc ánh màu không đều. Nước tía tô cũng dễ dây màu lên khăn trắng.
- Không dội nước còn nóng lên da đầu. Nước ấm vừa tay là đủ.
- Nấu mới và dùng trong ngày. Nước lá để qua đêm dễ bị ôi và có mùi lạ.
Giống như khi gội đầu bằng lá trầu không hay các loại nước lá khác, bạn nên lau và sấy khô tóc sớm sau khi gội, nhất là vào buổi tối hoặc những ngày trời lạnh.
Muốn chăm tóc bằng thảo dược đều đặn thì nên chọn gì?
Nấu nước lá tía tô là cách chăm tóc thú vị cho những ngày rảnh. Nhưng nếu lần gội nào cũng phải nấu thì ít ai duy trì được lâu, và lượng lá, thời gian nấu mỗi lần một khác nên cảm nhận cũng không đều.
Dầu Gội Thảo Dược M Natural 400ml đi theo hướng ổn định hơn: 5 vị gừng tươi, hà thủ ô, trắc bá diệp, lô hội và nhân sâm có tên trong bảng thành phần in trên vỏ chai, để bạn đối chiếu trước khi dùng. Sản phẩm làm sạch nhẹ nhàng da đầu, hỗ trợ giảm gãy rụng và giữ tóc mềm mượt. Mỗi lần gội chỉ cần massage 3 đến 5 phút rồi xả sạch. Công thức không paraben.
Bạn hoàn toàn có thể kết hợp cả hai: gội bằng dầu gội thảo dược như thường ngày, rồi thỉnh thoảng dùng nước lá tía tô làm bước xả thơm vào cuối tuần.
Câu hỏi thường gặp
Gội đầu bằng lá tía tô có làm đen tóc không?
Không. Nước lá tía tô có màu tím nhờ anthocyanin, nhưng sắc tố này chỉ bám rất nhẹ lên bề mặt sợi tóc và trôi đi sau vài lần gội. Nước lá không phủ được tóc bạc vì sợi tóc bạc đã mất sắc tố từ bên trong.
Gội đầu bằng lá tía tô bao lâu một lần?
Khoảng 1 đến 2 lần mỗi tuần là hợp lý khi dùng làm nước xả sau gội. Không cần dùng hằng ngày. Nếu thấy da đầu khô căng hoặc ngứa sau khi dùng thì giãn ra hoặc ngừng hẳn.
Dùng lá tía tô khô gội đầu được không?
Được. Lá khô ít tinh dầu hơn lá tươi nên mùi nhẹ hơn. Dùng khoảng một nửa lượng so với lá tươi và nấu lâu hơn vài phút. Chọn lá khô còn màu tím sẫm, không ẩm mốc, không có mùi lạ.
Nếu bạn muốn một cách chăm tóc thảo dược dễ duy trì hằng ngày, hãy xem Dầu Gội Thảo Dược M Natural với 5 vị gừng tươi, hà thủ ô, trắc bá diệp, lô hội và nhân sâm trong cùng một công thức.
