Năm 1313, sách “Bản Thảo Cương Mục” của danh y Lý Thời Trân kể câu chuyện một người tên Hà Công — 60 tuổi tóc bạc trắng, ăn rễ một loài cây không tên suốt ba năm, tóc đen trở lại. Từ đó, loài cây ấy được đặt tên là Hà thủ ô.
Bảy thế kỷ sau, khoa học hiện đại đã bắt đầu chứng minh vì sao truyền thuyết ấy có cơ sở thật. Bài viết này sẽ đi từ lịch sử đến phòng thí nghiệm — và lý giải vì sao M Natural chọn hà thủ ô làm vị chủ trong dầu gội thảo dược.
Hà thủ ô là gì? Hai loại đỏ và trắng
Hà thủ ô (tên khoa học Polygonum multiflorum) là một loại dây leo, được trồng và mọc hoang ở Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản. Củ rễ là bộ phận được dùng làm thuốc.
- Hà thủ ô đỏ (vỏ đỏ, ruột đỏ-hồng) — vị thuốc chính trong Đông y. Tính ấm, vị ngọt đắng. Đây là loại được dùng trong M Natural.
- Hà thủ ô trắng (vỏ trắng) — thực chất là một loài khác (Streptocaulon juventas), tác dụng yếu hơn. Không nên nhầm lẫn.
Thành phần hoá học chính
Hà thủ ô đỏ chứa hơn 100 hợp chất, trong đó nhóm hoạt chất quan trọng:
- Stilbene glycoside (đặc biệt 2,3,5,4-tetrahydroxystilbene-2-O-β-D-glucoside hay TSG) — chiếm 1-3% củ rễ. Đây là chất tạo nên tác dụng đặc trưng của hà thủ ô.
- Anthraquinone (emodin, chrysophanol, rhein) — chống oxy hoá, kích thích lưu thông máu.
- Lecithin — bồi bổ thần kinh và mạch máu.
- Vi chất — đồng, kẽm, mangan — cofactor cho enzyme tạo melanin.
Bốn công dụng đã được nghiên cứu
Trong 30 năm gần đây, hà thủ ô là một trong những thảo dược Á Đông được nghiên cứu khoa học nhiều nhất. Các nghiên cứu in vitro và in vivo cho thấy bốn công dụng nổi bật:
1. Bảo vệ melanocyte
TSG trong hà thủ ô có hoạt tính chống oxy hoá mạnh, bảo vệ tế bào sản xuất sắc tố tóc khỏi tổn thương do stress oxy hoá — nguyên nhân chính gây bạc tóc sớm.
2. Kích thích tăng trưởng tóc
Nhiều nghiên cứu trên chuột cho thấy chiết xuất hà thủ ô kích thích nang tóc chuyển từ giai đoạn nghỉ (telogen) sang giai đoạn tăng trưởng (anagen) — tương tự cơ chế của minoxidil nhưng không có tác dụng phụ.
3. Chống viêm da đầu
Anthraquinone trong hà thủ ô có tác dụng kháng khuẩn nhẹ và chống viêm — giúp da đầu sạch, giảm gàu, giảm ngứa.
4. Chống lão hoá
Resveratrol và các stilbene khác trong hà thủ ô được nghiên cứu vì khả năng kích hoạt sirtuin — nhóm enzyme liên quan đến tuổi thọ tế bào.
Ai nên và không nên dùng?
Nên dùng (dạng dầu gội): Phụ nữ và nam giới 25 tuổi trở lên, đặc biệt nhóm có tóc bạc sớm, tóc rụng nhiều, da đầu nhạy cảm.
Không nên dùng (dạng uống): Người có bệnh gan, phụ nữ mang thai, cho con bú. Hà thủ ô uống cần chế biến đúng (chế ngâm đậu đen) và liều thấp. Còn dùng ngoài da (dầu gội) thì an toàn cho hầu hết mọi người.
Vì sao M Natural chọn hà thủ ô
Một vị thuốc — Ba bài học
Bài học 1. Khi cha ông tin một vị thuốc qua hàng nghìn năm — thường là vì có lý do thật. Hà thủ ô là minh chứng.
Bài học 2. Khoa học hiện đại có thể xác nhận lại — nhưng không phát minh mới. Tetrahydroxystilbene đã ở trong củ hà thủ ô từ trước khi loài người có tên gọi cho nó.
Bài học 3. Đóng gói đúng cách quan trọng không kém nguyên liệu. M Natural dùng phương pháp chiết xuất giữ trọn hoạt tính của TSG — không phải tất cả sản phẩm “có hà thủ ô” trên thị trường đều làm được điều đó.
Câu chuyện về Hà Công có thể là truyền thuyết. Nhưng hà thủ ô — là sự thật khoa học. Và đó là vị chủ trong mỗi chai M Natural.
Nguồn tham khảo khoa học: PubMed – Polygonum multiflorum studies | ScienceDirect – Hà thủ ô research | Wikipedia – Hà Thủ Ô
Câu hỏi thường gặp về hà thủ ô
Hà thủ ô có thực sự giúp tóc đen lại không?
Hà thủ ô đỏ chứa anthraquinone, stilbene và phenolic kích thích sản xuất melanin — sắc tố giữ tóc đen. Nghiên cứu trên PubMed cho thấy chiết xuất hà thủ ô tăng melanin tế bào in vitro.
Bao lâu thì thấy hiệu quả khi dùng hà thủ ô?
Hiệu quả phụ thuộc nguyên nhân. Người bạc do thiếu vi chất hoặc stress có thể thấy thay đổi sau 3-6 tháng dùng đều. Người bạc do gen khó đảo ngược nhưng có thể chậm quá trình bạc thêm.
Hà thủ ô có tác dụng phụ không?
Hà thủ ô SỐNG có thể gây hại gan. Hà thủ ô đã chế biến đúng cách (cửu chưng cửu sái) an toàn hơn nhiều. Người có vấn đề gan nên tham khảo bác sĩ.
Hà thủ ô uống và bôi loại nào hiệu quả hơn?
Hai cách bổ sung lẫn nhau. Uống tác động từ bên trong (huyết, can thận). Bôi ngoài tác động trực tiếp lên nang tóc. Kết hợp cả hai cho kết quả tốt nhất.
Đọc thêm
