Trong kho tàng cây thuốc dân gian Việt Nam, có những loại cỏ mọc ven đường lại được ông bà ta tin dùng để chăm sóc da đầu và mái tóc. Một trong số đó thường xuất hiện trong các bài thuốc gội đầu truyền thống, được nhắc đến khi nói về gàu ngứa và tóc bạc sớm. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu đúng công dụng và cách dùng sao cho an toàn.
Câu trả lời ngắn gọn: gội đầu bằng cỏ ngũ sắc là một cách dùng nước lá theo kinh nghiệm dân gian. Bài viết không có dữ liệu lâm sàng để khẳng định cách này giảm gàu, giảm ngứa hoặc cải thiện tóc bạc; cũng không có lịch gội và thời hạn hiệu quả áp dụng cho mọi người. Đây là thảo dược chăm sóc theo kinh nghiệm dân gian, không phải thuốc và không làm sợi tóc đã bạc đen trở lại.
Một lưu ý cần đọc trước khi đi hái: loại dùng gội đầu là cây thân thảo nhỏ có mùi hăng đặc trưng, hoa tím hoặc trắng, còn gọi là cây cứt lợn, mọc hoang khắp vùng nông thôn Việt Nam. Cây hoa ngũ sắc thân gỗ trồng làm cảnh là cây khác, đừng dùng nhầm.
Cỏ ngũ sắc là cây gì?
Cỏ ngũ sắc, còn gọi là cây cứt lợn hay hoa ngũ sắc tùy vùng miền, là loại cây thân thảo nhỏ, hoa màu tím hoặc trắng, mọc hoang khắp các vùng nông thôn Việt Nam. Trong dân gian, cây này được dùng để hỗ trợ làm sạch da đầu, giảm ngứa và khử mùi. Khi nấu nước cỏ ngũ sắc gội đầu, nhiều người cảm nhận da đầu sạch thoáng và bớt gàu hơn.
Cần phân biệt rõ: tên “ngũ sắc” đôi khi gây nhầm lẫn giữa nhiều loại cây. Loại thường dùng gội đầu là cây thân thảo có mùi hăng đặc trưng, khác với cây hoa ngũ sắc thân gỗ trồng làm cảnh. Khi hái hoặc mua, bạn nên hỏi rõ người có kinh nghiệm để tránh nhầm.
Công dụng của cỏ ngũ sắc với tóc và da đầu
Theo kinh nghiệm dân gian và cách dùng phổ biến, loại cỏ này hỗ trợ chăm sóc tóc ở nhiều khía cạnh:
- Kinh nghiệm dân gian về gàu, ngứa: không dùng kinh nghiệm truyền lại làm bằng chứng điều trị.
- Vệ sinh tóc và da đầu: không coi nước lá là sản phẩm làm sạch đã được kiểm chứng cho da đầu dầu.
- Giới hạn đối với tóc bạc: không có căn cứ trong bài để khẳng định nước lá hay phối hợp thảo dược làm tóc bạc đen lại.
- Khử mùi da đầu: mang lại cảm giác sạch sẽ, dễ chịu sau khi gội.
Cần nhấn mạnh rằng cỏ ngũ sắc là giải pháp hỗ trợ chăm sóc, không phải phương pháp được chứng minh làm tóc bạc đen trở lại. Tóc bạc liên quan đến nhiều yếu tố như di truyền, tuổi tác, dinh dưỡng và stress, nên cần kiên nhẫn và chăm sóc tổng thể.
Cách nấu nước cỏ ngũ sắc gội đầu tại nhà
Công thức truyền thống khá đơn giản, dễ thực hiện với nguyên liệu sẵn có:
- Hái khoảng một nắm to cỏ ngũ sắc tươi (cả thân, lá, hoa), rửa sạch nhiều lần để loại bỏ đất cát.
- Cho vào nồi cùng 2-3 lít nước, đun sôi rồi để nhỏ lửa thêm 10-15 phút cho ra hết tinh chất.
- Có thể thêm vài quả bồ kết nướng hoặc một nắm hương nhu để tăng khả năng làm sạch và tạo mùi thơm.
- Để nước nguội bớt đến độ ấm vừa phải, lọc bỏ bã rồi dùng gội đầu, massage nhẹ da đầu 3-5 phút.
- Xả lại bằng nước sạch. Không áp lịch 2 đến 3 lần mỗi tuần cho mọi người; ngừng dùng nếu có rát, ngứa tăng hoặc nổi mẩn.
Mẹo tăng hiệu quả khi gội
- Massage da đầu theo vòng tròn để kích thích tuần hoàn máu.
- Không dùng nước quá nóng vì dễ làm khô tóc và da đầu.
- Kết hợp với chế độ ăn giàu vitamin nhóm B và khoáng chất để hỗ trợ tóc từ bên trong.
Kết hợp thảo dược: giới hạn đối với tóc bạc
Trong các công thức dân gian, cỏ ngũ sắc đôi khi được phối với những nguyên liệu dưới đây. Việc phối hợp không chứng minh tác dụng làm tóc bạc đen lại:
- Hà thủ ô: được dân gian xem là vị thuốc hỗ trợ nuôi dưỡng tóc, làm tóc chắc khỏe hơn.
- Lá dâu tằm: được nhắc tới trong kinh nghiệm chăm tóc dân gian, không bảo đảm đổi màu tóc bạc.
- Bồ kết: làm sạch và giúp tóc bóng mượt.
Với những ai không có thời gian tự nấu, các sản phẩm dầu gội phủ bạc thảo dược đã được nghiên cứu công thức cân bằng là lựa chọn tiện lợi hơn. Bạn có thể tham khảo tại cửa hàng M Natural hoặc đọc thêm bài dầu gội phủ bạc M Natural để hiểu rõ hơn về giải pháp cho tóc bạc.
Lưu ý quan trọng trước khi dùng dầu gội phủ bạc
Dầu gội phủ bạc là sản phẩm nhuộm oxy hóa, thành phần có chứa Ammonium Hydroxide (amoniac), PPD (Paraphenylenediamine) và Hydrogen Peroxide, nên bản chất khác với nước cỏ ngũ sắc tự nấu. Trước khi sử dụng, bạn cần tuân thủ các lưu ý sau:
- Thử phản ứng trên vùng da nhỏ (sau tai hoặc mặt trong khuỷu tay) và chờ đủ 48 giờ trước mỗi lần dùng, kể cả khi bạn đã dùng quen sản phẩm.
- Luôn đeo găng tay khi pha và bôi sản phẩm lên tóc.
- Không dùng cho người dưới 16 tuổi.
- Không dùng khi da đầu đang có vết thương hở, đang viêm hoặc kích ứng; không dùng nếu bạn từng bị dị ứng với thuốc nhuộm tóc hoặc từng phản ứng với henna đen.
- Phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Nếu bạn quan tâm đến các nguyên liệu thảo dược khác, bài nước gội đầu thảo dược tự làm sẽ cho bạn thêm nhiều công thức hữu ích.
Cỏ ngũ sắc gội đầu có tốt không, ai nên dùng và ai nên cân nhắc?
Nếu bạn đang phân vân không biết có nên thử hay không, hãy nhìn vào chính da đầu mình trước đã. Nếp gội nước cỏ này vốn là thói quen của các bà, các mẹ ở quê, ngoài vườn hái một nắm rồi bắc nồi lên bếp, chứ không phải thứ hợp với tất cả mọi người.
Nhóm thường thấy hợp: người trưởng thành có da đầu lành, muốn tìm hiểu nếp gội dân gian. Da đầu dầu, gàu hoặc tóc bạc không tự chứng minh rằng bạn phù hợp; nguyên liệu tự nhiên cũng có thể gây kích ứng.
Nhóm nên cân nhắc kỹ: người da đầu khô, tóc xơ chẻ ngọn, vì nước cỏ nấu đậm có thể làm tóc hơi khô nếu gội quá dày; người cơ địa dễ dị ứng với phấn hoa, vì cây này có hoa và mùi hăng khá mạnh; người vừa uốn, nhuộm hoặc duỗi tóc trong vài ngày đầu, lúc này da đầu còn nhạy cảm nên để yên một thời gian.
Một cách thử an toàn: lần đầu bạn nấu loãng hơn công thức thông thường, gội một lần rồi để hai đến ba ngày quan sát. Nếu da đầu dễ chịu, tóc không bị rít hay khô cứng thì vẫn không cần tăng tần suất theo một lịch cố định. Cách làm từ từ này giúp bạn biết chính xác da đầu mình hợp đến đâu, thay vì gội liền mấy hôm rồi không biết nguyên nhân khi tóc đổi trạng thái.
Nên tự nấu cỏ ngũ sắc gội đầu hay dùng dầu gội thảo dược đóng chai?
Đây là câu nhiều người hỏi nhất sau khi đã thử nấu một vài lần. Câu trả lời thật lòng là: hai cách không loại trừ nhau, chúng hợp với hai nhịp sống khác nhau.
Tự nấu có cái hay riêng. Bạn biết rõ mình cho gì vào nồi, mùi nước cỏ quyện với bồ kết nướng rất dễ chịu, và chi phí gần như bằng không nếu nhà có vườn. Đổi lại, bạn mất khoảng nửa tiếng mỗi lần, nước nấu chỉ dùng được trong ngày, và nồng độ mỗi mẻ một khác nên kết quả không đều. Chưa kể cỏ mọc hoang ven đường có thể dính bụi bẩn hoặc thuốc xịt.
Dầu gội thảo dược đóng chai đi theo hướng ngược lại: công thức đã được cân bằng độ pH và liều lượng, nguyên liệu được kiểm soát, mỗi lần gội đều như nhau nên bạn dễ theo dõi sự thay đổi của tóc qua từng tháng. Đây là lựa chọn hợp lý nếu bạn ở thành phố, đi làm cả ngày và không tiện kiếm cỏ tươi.
Nhiều người chọn cách dung hòa: ngày thường dùng dầu gội thảo dược cho tiện, cuối tuần rảnh thì nấu một nồi nước cỏ ngũ sắc cùng bồ kết để gội thư giãn. Nếu bạn đang muốn biết nên nhìn vào tiêu chí nào khi chọn một chai dầu gội thảo dược cho tóc bạc, bài dầu gội phủ bạc thảo dược loại nào tốt phân tích khá kỹ phần thành phần. Còn nếu bạn thích tìm hiểu thêm một vị thảo dược dân gian khác hay đi cùng tóc bạc, có thể đọc bài về cỏ mực giữ tóc đen.
Lưu ý an toàn khi dùng cỏ ngũ sắc
Dù là nguyên liệu tự nhiên, bạn vẫn cần thận trọng:
- Thử phản ứng trên vùng da nhỏ trước nếu da đầu nhạy cảm.
- Rửa thật sạch nguyên liệu vì cỏ mọc hoang dễ dính thuốc trừ sâu hoặc bụi bẩn.
- Không dùng khi da đầu có vết thương hở hoặc đang viêm nặng.
- Phụ nữ mang thai nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng các bài thuốc gội đầu thảo dược.
Đối chiếu kiến thức: Hiệp hội Da liễu Hoa Kỳ (AAD) về tóc bạc; Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh (NHS) về gàu và thời điểm đi khám.
Câu hỏi thường gặp
Cỏ ngũ sắc gội đầu có làm tóc bạc đen lại không?
Không có bằng chứng trong bài rằng nước cỏ ngũ sắc làm tóc bạc đen lại. Đây là cách dùng dân gian, không thay phương pháp che phủ màu tóc hoặc việc khám khi bạc tóc có biểu hiện bất thường.
Gội đầu bằng cỏ ngũ sắc bao lâu thì thấy hiệu quả?
Không có thời hạn hiệu quả được kiểm chứng cho nước cỏ ngũ sắc. Nếu gàu không đỡ sau một tháng dùng dầu gội chống gàu đúng hướng dẫn, hoặc da đầu ngứa nhiều, đỏ, sưng, bạn nên đi khám thay vì tiếp tục thử nước lá.
Có thể dùng cỏ ngũ sắc khô thay tươi không?
Có thể. Cỏ ngũ sắc phơi khô vẫn dùng nấu nước gội được, tuy hương và tinh chất có thể giảm nhẹ so với cỏ tươi. Bạn nên bảo quản nơi khô ráo, tránh ẩm mốc.
Trẻ em có gội đầu bằng cỏ ngũ sắc được không?
Nên thận trọng với trẻ nhỏ vì da đầu trẻ nhạy cảm. Bạn nên chọn sản phẩm dầu gội thảo dược dịu nhẹ chuyên dành cho trẻ em hoặc hỏi ý kiến chuyên gia trước khi dùng.
Cỏ ngũ sắc gội đầu có làm khô tóc không?
Có thể hơi khô nếu bạn nấu quá đậm hoặc gội liên tục nhiều ngày liền, nhất là với tóc dài đã từng uốn nhuộm. Bạn hãy nấu loãng hơn, giữ tần suất vừa phải và dưỡng ẩm phần thân tóc bằng dầu xả hoặc tinh dầu dưỡng, phần chân tóc vẫn được làm sạch mà thân tóc không bị thiếu ẩm.
Gội bằng nước cỏ ngũ sắc xong có cần gội lại bằng dầu gội không?
Không mặc định nước cỏ đủ làm sạch dầu và cặn tạo kiểu. Chọn sản phẩm làm sạch phù hợp với da đầu, dùng và xả theo hướng dẫn; nước lá không thay điều trị gàu hoặc bệnh da đầu.
Cỏ ngũ sắc là một phần của kho tàng chăm sóc tóc dân gian, được dùng theo kinh nghiệm truyền lại; hiệu quả giảm gàu và đổi màu tóc bạc không được xác nhận trong bài. Khi kết hợp với thảo dược dưỡng tóc và chế độ sinh hoạt khoa học, bạn sẽ chăm sóc mái tóc một cách toàn diện. Nếu muốn giải pháp tiện lợi cho tóc bạc, hãy tham khảo các dòng dầu gội thảo dược tại cửa hàng M Natural.
Một lựa chọn cho phần tóc bạc
Dầu gội nâu phủ bạc M Natural 200ml là sản phẩm nhuộm dạng hai pha trộn khi dùng, làm tại nhà ngay trong bước gội. Điểm khác so với nhuộm ở tiệm nằm ở cách dùng và ở việc màu lên dần, chứ không phải ở mức độ an toàn. Trong công thức có kèm năm vị thảo dược dưỡng.
Lưu ý an toàn bắt buộc: đây là sản phẩm nhuộm tóc và có thể gây dị ứng nghiêm trọng. Hãy thử phản ứng da trước 48 giờ mỗi lần dùng, kể cả khi bạn đã dùng quen, và đeo găng tay khi thoa. Không dùng cho người dưới 16 tuổi. Không nhuộm nếu da đầu đang tổn thương hoặc nhạy cảm, nếu bạn từng phản ứng khi nhuộm tóc, hoặc từng phản ứng với hình xăm henna đen tạm thời. Phụ nữ mang thai và cho con bú nên hỏi ý kiến bác sĩ.
Xem thành phần đầy đủ và hướng dẫn dùng tại trang dầu gội nâu phủ bạc M Natural. Đặt mua chính hãng tại shop.mnatural.vn.
